بیماری راشیتیسم کودکان:نرمی استخوان بچه ها به علت کمبود ویتامین دی

نرمی استخوان یا راشیتیسم یک بیماری اسکلتی است که به دلیل کمبود ویتامین دی، کلسیم و فسفات ایجاد می‌شود. وجود این مواد مغذی برای رشد، تقویت و سلامتی استخوان‌ها لازم است. کودکانی که به راشیتیسم مبتلا هستند استخوان‌هایی نرم و ضعیف و قدی کوتاه خواهند داشت و در موارد شدیدتر دچار بدشکلی اسکلتی خواهند شد. ویتامین دی به جذب کلسیم و فسفات توسط روده‌ها کمک می‌کند. برای جذب این می‌توان از محصولات و مواد غذایی زیادی نظیر شیر، تخم مرغ و ماهی استفاده نمود. همچنین بدن زمانی که در برابر نور خورشید قرار می‌گیرد شروع به تولید این ویتامین می‌نماید. کمبود ویتامین دی باعث کاهش سطح کلسیم و فسفات در بدن می‌شود و جذب آن‌ها را با مشکل رو به رو می‌سازد. در این هنگام بدن با تولید هورمون‌هایی استخوان‌ها را وادار به آزاد کردن کلسیم و فسفات می‌کند. به همین دلیل و با کاهش سطح مواد معدنی موجود در استخوان‌ها، کودک دچار نرمی استخوان خواهد شد.

علت بیماری راشیتیسم در کودکان

بدن انسان برای جذب کلسیم و فسفر به ویتامین دی احتیاج دارد. در صورتی که کودک با کمبود ویتامین دی رو به رو شود و یا بدن او قابلیت جذب و استفاده از این ویتامین را نداشته باشد دچار نرمی استخوان یا راشیتیسم خواهد شد. پس می‌توان گفت که کمبود ویتامین دی و کلسیم از عوامل اصلی ابتلای کودک به راشیتیسم محسوب می‌شود.

کمبود ویتامین دی

کودکانی که به میزان کافی ویتامین دی جذب نمی‌کنند ممکن است با کمبود این ویتامین رو به رو شوند. در ادامه به 2 منبع اصلی جذب این ویتامین اشاره شده است:

• نور خورشید: هنگامی که پوست در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد شروع به تولید ویتامین دی می‌نماید. اما کودکان در کشورهای پیشرفته مدت زیادی را در بیرون از خانه نمی‌گذرانند و بیش از دیگران از کرم‌های ضد آفتاب استفاده می‌کنند. این کرم‌ها از برخورد اشعه‌های خورشید به پوست و در نتیجه تولید ویتامین دی جلوگیری می‌کنند.

• غذا: روغن ماهی، ماهی‌های چرب و زرده تخم مرغ منبع بسیار خوبی برای ویتامین دی هستند. همچنین امروزه به برخی از مواد غذایی مانند شیر، غلات و آب میوه‌ها ویتامین دی اضافه می‌شود.

مشکلات جذب ویتامین دی

برخی از کودکان به صورت مادرزادی دچار بیماری‌هایی هستند که جذب ویتامین دی را در بدن آن‌ها با مشکل رو به رو می‌سازد. در ادامه به برخی از این بیماری‌ها اشاره شده است: بیماری سلیاک

• بیماری التهاب روده
• فیبروز کیستیک
• بیماری‌های کلیوی

علائم راشیتیسم در کودکان

از علائم ابتلا به راشیتیسم در نوزادان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تاخیر در رشد
• درد در ستون فقرات، لگن و پاها
• ضعف عضلانی

از آنجایی که راشیتیسم پوسته استخوانی را در انتهای استخوان کودک نرم می‌کند، می‌تواند باعث تغییر شکل استخوان‌ها شود. در ادامه به برخی از ناهنجاری‌های استخوانی ناشی از راشیتیسم اشاره شده:

• پاهای خمیده و یا زانوهای ضربدری
• مچ دست و مچ پای ضخیم
• برآمدگی قفسه سینه

عواملی که خطر ابتلا به بیماری راشیتیسم را افزایش می‌دهند

از عواملی که خطر ابتلای کودک به راشیتیسم را افزایش می دهند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پوست تیره: پوست‌های تیره نسبت به پوستهای روشن‌تر واکنش کمتری به نور خورشید نشان می‌دهند، بنابراین ویتامین دی کمتری نیز تولید می‌کنند.
• کمبود ویتامین دی مادر در هنگام بارداری: در صورتی که مادر در هنگام بارداری با کمبود شدید ویتامین دی رو به رو شود این بیماری را جنین نیز انتقال داده و نوزاد با علائم راشیتیسم به دنیا خواهد آمد و یا این که تا چند ماه پس از تولد علائم این بیماری را از خود بروز خواهد داد.
• عرض‌های جغرافیایی شمالی: کودکانی که در مکان‌های جغرافیایی که نور خورشید کمتر وجود دارد زندگی می‌کنند بیشتر در معرض خطر راشیتیسم هستند.
• زایمان زودرس: نوزادانی که قبل از تکامل و به صورت نارس به دنیا می‌آیند بیش از دیگران در خطر ابتلا به راشیتیسم قرار دارند.
• داروها: به نظر می‌رسد انواع خاصی از داروهای ضد تشنج و داروهای ضد ویروس، داروهای مورد استفاده برای درمان عفونت‌های اچ ای وی، بر روند جذب و استفاده از ویتامین دی در بدن تأثیر می‌گذارند.
• تغذیه منحصراً با شیر مادر: شیر مادر حاوی ویتامین دی کافی برای جلوگیری از راشیتیسم نیست. نوزادانی که منحصراً از شیر مادر تغذیه می‌کنند باید قطره ویتامین دی دریافت کنند.

عوارض نرمی استخوان در کودکان

در صورتی که نرمی استخوان درمان نگردد باعث بروز بیماری هایی می شود که در ادامه به آن ها اشاره شده است:

• اختلالات رشدی
• انحنای غیر طبیعی ستون فقرات
• ناهنجاری‌های اسکلتی
• مشکلات مربوط به دندان
• تشنج

روش‌های تشخیص نرمی استخوان در کودکان

در طول معاینه، پزشک به منظور بررسی وجود هر گونه اختلال به آرامی استخوان کودک را فشار خواهد داد.  در طول این معاینات پزشک به برخی از اعضای بدن کودک توجه خاصی نشان خواهد داشت:

• جمجمه : نوزادان مبتلا به راشیتیسم اغلب استخوان‌های جمجمه نرم‌تری دارند و ممکن است بسته شدن نقاط نرم (فونتانل) آن‌ها با تأخیر بسته شود.
• پاها: خمیدگی بیش از حد پاها در کودکان مبتلا به راشیتیسم شایع است. در حالی که حتی پای کودکان نوپای سالم نیز اندکی خمیدگی دار
• قفسه سینه : برخی از کودکان مبتلا به راشیتیسم ناهنجاری‌هایی در دنده‌های خود دارند که می‌تواند موجب صاف شدن دنده و در نتیجه بیرون زدگی قفسه‌ی سینه شود.
• مچ دست و مچ پا : کودکان مبتلا به راشیتیسم اغلب مچ دست و مچ پای بزرگ‌تر و یا ضخیم‌تری از حد نرمال دارند.

با استفاده از اشعه‌ی ایکس می‌توان بدشکلی و ناهنجاری‌های استخوانی را تشخیص داد. همچنین به کمک آزمایش ادرار و خون نیز می‌توان بیماری نرمی استخوان را تشخیص داده و بر روند درمان آن نظارت نمود.

درمان بیماری نرمی استخوان در کودکان

در بیشتر موارد نرمی استخوان را می‌توان به راحتی و با روش‌هایی که در ادامه به آن اشاره شده درمان نمود:

ویتامین دی و کلسیم

برای درمان راشیتیسم باید کمبود ویتامین دی و دیگر مواد معدنی مورد نیاز بدن جبران شود. مصرف این مواد به طور کلی تمامی علائم ناشی از راشیتیسم را در کودک از بین می‌برند. در صورتی که کودک از کمبود ویتامین دی رنج ببرد پزشک از والدین او می‌خواهد تا حد ممکن او را در معرض نور خورشید قرار دهند. همچنین مواد غذایی سرشار از ویتامین دی مانند ماهی، جگر، شیر و تخم مرغ  را در رژیم غذایی او جای دهند. استفاده از مکمل‌های کلسیمی و قرص‌های ویتامین دی نیز می‌تواند به درمان راشیتیسم کمک نماید. اما مصرف این مکمل‌ها حتماً باید تحت نظر پزشک انجام شود چرا که دوز مصرفی آن‌ها به عوامل مختلفی نظیر جثه‌ی کودک بستگی دارد و مصرف بیش از اندازه‌ی آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد. در صورتی که استخوان‌ها و اسکلت کودک به دلیل راشیتیسم تغییر شکل داده باشند باید برای اصلاح آن‌ها در طول رشد خود از بریس و آتل استفاده نماید. همچنین برای درمان کودکانی که بنا به دلایل وراثتی به راشیتیسم مبتلا شده‌اند به مخلوطی از مکمل‌های فسفات و حجم بالایی از  نوعی ویتامین دی ویژه احتیاج است. اما در موارد شدیدتر برای درمان کامل نرمی استخوان کودک باید تحت جراحی قرار گیرد.

جراحی و دیگر روش‌های درمانی

در برخی موارد پزشک برای اصلاح پاهای کمانی و تغییر شکل ستون فقرات توصیه می‌کند تا کودک در طول رشد خود از بریس های ویژه‌ای استفاده نماید. اما برای درمان و اصلاح تغییر شکل‌های استخوانی به جراحی احتیاج است.

روش‌های پیشگیری از نرمی استخوان در کودکان

قرار گرفتن در معرض نور خورشید بهترین روش برای جذب ویتامین دی است. برای جذب این ویتامین فقط کافی است تا فرد هر ظهر برای 10 تا 15 دقیقه در معرض نور خورشید قرار بگیرد. اما در صورتی که پوست او تیره باشد و یا در عرض‌های جغرافیایی شمالی زندگی نماید نمی‌تواند این ویتامین را به اندازه‌ی کافی از نور خورشید دریافت نماید. همچنین به دلیل بیماری‌ها و سرطان‌های پوست ناشی از نور خورشید توصیه می‌شود تا از قرار دادن کودکان و نوزادان در معرض مستقیم نور خورشید خود داری نموده و همیشه برای آن‌ها از کرم‌های ضد آفتاب مخصوص و لباس‌های مناسب استفاده شود. برای جلوگیری از بروز راشیتیشم کودک باید از غذاهای سرشار از ویتامین دی مانند ماهی‌های چرب، روغن ماهی، زرده‌ی تخم مرغ و همچنین مواد غذایی غنی شده با ویتامین دی از جمله شیر خشک، غلات، نان، شیر خالص و آب پرتغال استفاده نماید. برای اطمینان از وجود ویتامین دی در مواد غذایی غنی شده می‌توان برچسب مواد غذایی موجود بر روی جعبه‌ی آن‌ها را بررسی نمود. زنان باردار نیز می‌توانند با مشورت با پزشک خود از مکمل‌های ویتامین دی استفاده نمایند. به دلیل این که شیر مادر حاوی میزان بسیار کمی از ویتامین دی است نوزادانی که فقط از این شیر تغذیه می‌کنند باید روزانه 400 واحد قطره‌ی ویتامین دی خوراکی دریافت نمایند. به طور کلی آکادمی پزشکان اطفال امریکا توصیه می‌کنند نوزادانی که فقط از شیر مادر تغذیه می‌کنند و یا نوزادانی که به صورت روزانه چیزی کمتر از یک لیتر شیر خشک مصرف می‌کنند  از مکمل‌های ویتامین دی خوراکی استفاده نمایند.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”