عفونت دست و پا و دهان (HFM)، یک عفونت ویروسی رایج است که سبب بروز آبلههای قرمز دردناک، در دهان و گلو دست، پا و نواحی عمیقتر میشود. HFM مسری بوده و به راحتی از طریق تماس دستها و صورت مدفوع (گاز معده)، بزاق دهان، مخاط بینی یا مایع درون آبله منتقل میشود. کودکان زیر پنج سال بسیار بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند زیرا عفونتها در مراکز مراقبت از کودکان، پیش دبستانیها و سایر مکانهایی که کودکان در کنار هم در یک فضا قرار دارند رایج است.
بچهها علاوه بر تاول، چند روز دچار تب نیز میشوند و از نظر آشامیدن آب دچار کمبود میگردند؛ زیرا این بیماری باعث از دست دادن مقدار زیادی از آب بدن میشود. علائم معمولاً پس از یک هفته از بین میروند و بچهها به طور کامل بهبود مییابند. هیچ درمان خاص یا واکسنی برای جلوگیری از HFM وجود ندارد اما پزشک شما میتواند مراقبتهایی برای راحت کردن زمان بهبودی در منزل به شما پیشنهاد کند.
عفونت دست و پا و دهان، ویروسی است که در دوران کودکی و در مراکز مراقبت از کودکان، مهد کودکها و در فصل تابستان و اوایل پاییز دیده میشود. اکثر والدین میخواهند بدانند که این عفونت دقیقاً چیست و چگونه میتوان برای مقابله با ناراحتیهای ناشی از آن به فرزندانشان کمک کنند. مهمتر از همه اینکه پس از طی روند بیماری، چه مدت زمانی طول میکشد که فرزندانشان بتوانند به مدرسه بازگردند. با وجود ترسناکی که دارد، بیماری عفونت دست و پا و دهان بیماری شایع و مسری است که توسط ویروسهای مختلف ایجاد می شود. این بیماری معمولاً نوزادان و کودکان زیر ۵ سال را تحت تأثیر قرار میدهد اما بچههای بزرگتر و بزرگسالان نیز میتوانند دچار آن شوند.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و نوبت ویزیت در کلینیک تخصصی کودکان امید تحت نظر دکتر ما می توانید با شماره های ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰ و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱ تماس حاصل فرمایید.
چه چیزی باعث عفونت دست پا و دهان میشود؟
عفونت دست پا و دهان، اغلب ناشی از یک ویروس کوکساکی است که رایج ترین ویروس نوع کوکساکی A16 است. این ویروس نوعی از گروه ویروسهایی است که اینترو ویروس نامیده میشوند. در بعضی موارد سایر ویروسهای اینترو ویروسی می توانند باعث بروز عفونت دست پا دهان گردند.
ویروسها میتوانند به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. تماس با موارد زیر از بدن فرد آلوده میتواند باعث ابتلای شما یا فرزندانتان به این بیماری گردد:
- بزاق
- مایع درون تاولها
- مدفوع
- مایع تنفسی منتشر شده بعد از سرفه یا عطسه به داخل هوا
- تماس سطحی با دست، پا یا دهان نیز میتواند موجب انتقال ویروس گردد.
علائم و نشانههای بروز این بیماری
از زمانی که کودک در معرض ویروس بیماری دست، پا و دهان قرار میگیرد؛ ۳ تا ۶ روز طول میکشد تا اولین نشانهها بروز کند. این دوره دوران نهفتگی نامیده میشود. این دوران معمولاً با تب، گلودرد و آبریزش بینی شروع میشود؛ که علائم شایع سرماخوردگی هستند. اما پس از آن تاولهای کوچک در نقاط زیر دیده میشوند:
- در دهان
- در فضای داخل گونه
- لثه ها
- اطراف زبان
- سقف دهان
- انگشتان دست
- انگشتان پا
- کف پا
- ناحیه سرینی
نکته: تاولها ممکن است در یک ناحیه یا در تمام نقاط بدن دیده شوند.
علائم در چند روز اول بسیار شدید هستند، اما معمولاً در عرض یک هفته کاملا از بین میروند. ممکن است پوست انگشتان دست و پا بعد از یک تا دو هفته کاملاً بریزد اما این امر بیضرر است.
چگونگی تشخیص عفونت دست پا و دهان
متخصصین اطفال میتوانند با بررسی علائمی که شما توصیف کردهاید و یا با نگاه کردن به زخمهای دهان و بوی بد دهان کودک، تشخیص دهند که فرزند شما به بیماری عفونت دست، پا یا دهان مبتلا شده است. متخصصین اطفال نمونههایی از گلوی کودک شما برمیدارند و آنها را به آزمایشگاه میفرستند.
اگر عفونت دست پا یا دهان در کودک شما تشخیص داده شود، حتما به مرکز مراقبتهای کودکان یا مدرسه اطلاع دهید. ممکن است آنها بخواهند مشاهده شدن علائم بیماری را به والدین یا کارکنان دیگر اطلاع دهند.
درمان آن چیست؟
هیچ دارویی برای درمان عفونت دست پا و دهان وجود ندارد. تنها کاری که والدین میتوانند انجام دهند این است که تب و درد را با استامینوفن یا ایبوبروفن فرو بنشانند. اگر تب کودک شما بیشتر از سه روز به طول انجامید یا دچار کمبود آب بدن شد، با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید.
برای درد دهان:
در کودکان بالای یک سال، والدین میتوانند در این باره با پزشک کودک مشورت کنند؛ زیرا انواع مختلفی از داروهای موثر در تقویت و کاهش درد زخمهای دهان وجود دارد. دهان را به صورت معمول شستشو ندهید؛ زیرا زخمهای آن دچار سوزش میشوند.
برای سن ۱ تا ۶ سال: قطره درمانی را در دهان کودک خود بریزید یا آن را همراه با یک تکه پنبه در دهان قرار دهید.
در سنین بیشتر از ۶ سال: از یک قاشق چای خوری ( ۵ میلی لیتر) قطره شستشودهنده دهان استفاده کنید. کودک باید تا جایی که ممکن است آن را در دهان نگه دارد سپس آن را بیرون بریزد یا آن را ببلعد.
جلوگیری کردن از کمبود آب بدن
کودکان مبتلا به عفونت دست پا و دهان به مقدار زیادی مایعات نیاز دارند. اگر فکر میکنید بدن کودکتان دچار کمبود آب شده است با پزشک متخصص اطفال تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
بیماری تا چه مدت مسری است؟
در طول هفته اول، بیماری بیشتر مسری است. اما کودکان مبتلا به عفونت دست پا و دهان ممکن است به مدت یک تا سه هفته، از طریق دستگاه تنفسی (بینی دهان و ریه) و از طریق مدفوع هفتهها و یا حتی تا چند ماه پس از عفونت، بیماری را منتقل کنند.
عفونت دست پا و دهان چگونه گسترش مییابد؟
عفونت دست پا و بیماریهای دهان معمولاً از طریق تماس فردی و به روشهای مختلف گسترش مییابد.
تماس با قطرات کوچکی که هنگام صحبت کردن، سرفه کردن یا عطسه کردن کودک ایجاد میشود و میتوانند به درون چشم، بینی و دهان وارد شوند و باعث انتقال بیماری شوند. بیشتر این قطرات در هوا باقی نمیمانند. معمولا آنها بیشتر از ۳ فوت منتشر نمیشوند و سپس به زمین میافتند.
تماس با ترشحات تنفسی (مخاط مخاطب یا بزاق او) که حمل کننده ویروس است.
تماس با مدفوع کودکانی که آلوده شدهاند؛ این امر به طور کلی شامل کودک بیماری است که انگشتانش را با مدفوع خود آلوده کرده و سپس جسمی یا کودک دیگری را لمس میکند. کودکی که سطح آلوده را لمس کرده و سپس انگشتان خود را به دهانش میگذارد دچار بیماری میشود.
سوالات متداول در رابطه با بیماری عفونت دست پا و دهان
چگونه میتوان به پیشگیری و کنترل گسترش عفونت دست پا و دهان کمک کرد؟
در صورت امکان به کودک خود آموزش دهید در هنگام عطسه یا سرفه با دستمال یکبار مصرف، یا در صورت نبود آن با زاویه آرنج، دهان و بینی خود را بپوشاند. به همه آموزش دهید که دستهای خود را درست بعد از استفاده از دستمال توالت یا داشتن تماس با مخاط بشویند. لباسهای آلوده را عوض کرده یا کنار بگذارند.
پس از عوض کردن پوشک بچه دستان خود را بشویید. والدین میتوانند با تماس با مدفوع، مایعات دفعی، یا بزاق ویروس را به سطوح دیگر گسترش دهند.
اسباببازیهایی را که ممکن است در تماس با بزاق فرزند شما باشند، شسته و پاکسازی کنید.
از به اشتراک گذاشتن هر آنچه که ممکن است با دهان کودک شما در تماس باشد، خودداری کنید، مانند مواد غذایی و نوشیدنیها و وسایل شخصی مسواک و حوله.
از کودکان دیگر در خانه مراقبت کنید. اطمینان حاصل کنید که در تماس با کودک آلوده نباشند. بوسیدن، در آغوش گرفتن و به اشتراک گذاشتن فنجان ها و ظروف میتواند عفونت را به سرعت گسترش دهد. اگر فرزندان شما همگی در یک اتاق هستند اتاق کودک بیمار را از آنها جدا کنید.
سطوحی که فرزندانتان به طور مرتب با آن روبهرو میشوند را ضدعفونی کنید. این کار ممکن است برای جلوگیری از پخش شدن عفونت دست، پا و دهان مفید باشد (اگر درمورد تمیزکردن سطوح مراقب باشید این کار شدنی است).
آیا فرزند شما میتواند با داشتن عفونت دست، پا و بیماریهای دهان به مدرسه یا محلهای مراقبت از کودکان برود؟
بله بجز در زمانهای زیر:
- حال کودک آنقدر خوب نیست تا در کلاس شرکت کند یا اینکه دچار تب شده باشد.
- معلم یا پرستار کودک احساس میکنند که با وجود کودکان دیگر در کلاس، نمیتوانند از کودک مراقبت کنند.
- سوزش بیش از حد زخمهای درون دهان ممکن است آنقدر زیاد باشد که دیگران نتوانند از پس آن بربیایند
- کودک دارای تاولهای باز است. معمولاً ۷ روز طول میکشد تا خشک شدن تاول های باز، کامل شود.
- کودک دارای سایر شرایطی است که باعث ناتوانی او میشود.
نکته: محرومیت از رفتن کودک به محلهای مراقبت از کودکان و مدرسه باعث جلوگیری از گسترش عفونت دست پا و دهان نمیشود. زیرا کودکان میتوانند ویروس را هفتهها پس از بین رفتن علائم بیماری، حتی اگر هیچ نشانهای از داشتن آن نداشته باشند منتقل کنند.
چه زمانی فرزند شما میتواند به مدرسه یا مهدکودک بازگردد؟
پس از برطرف شدن تمام معیارهای محرومیت (ذکر شده در بالا) و در صورتی که خود کودک برای شرکت در کلاسها احساس راحتی کند، میتواند به مهدکودک یا مدرسه بازگردد.
اگر فرزند شما قبلاً دچار عفونت دست، پا و دهان شده باشد، میتواند دوباره نیز به آن مبتلا شود؟
بله یک کودک میتواند با قرار گرفتن مجدد در معرض ویروس عفونت دست پا و دهان، مجدداً به آن مبتلا شود.
