راهکار تسکین درد و تسهیل دندان درآوردن کودکان با شناخت علائم آن

تسکین دردر دندان

اولین مرواریدهای سفید فرزندتان چه زمانی جوانه می زند؟ بیشتر نوزادان اولین دندان خود را در ۶ ماهگی در می‌آورند اما گاهی بسته به عوامل مختلفی مانند زمان دندان در آوردن والدین و یا زود به دنیا آمدن نوزاد اولین دندان‌های وی ممکن خیلی زود یعنی در ۳ ماهگی و یا خیلی دیر یعنی در ۱۴ ماهگی در بیایند. (کودکانی که زودتر از موعد به دنیا آمده‌اند بسیار دیر دندان در می‌آورند). نحوه‌ی  دندان در آوردن نیز در نوزادان بسیار متفاوت است. برخی از نوزادان از چندین هفته قبل از بیرون آمدن دندان‌ها دچار آبریزش شدید دهان و بدخلقی و ناراحتی می‌شوند در حالی که برخی دیگر هیچ نشانه‌ای از دندان در آوردن از خود نشان نمی‌دهند.دندان‌ها زمانی که جنین درون رحم مادر قرار دارد شروع به رشد می‌کنند. ریشه‌های دندان‌های ابتدایی و پایه‌ی کودک که به دندان‌های شیری نیز شناخته می‌شوند در دوران بارداری تشکیل می‌شوند. در موارد بسیار نادر نوزادان در هنگام تولد یک یا ۲ دندان دارند و یا اولین دتدان ها یک هفته پس از تولد در می‌آید. اما بیشتر نوزاذان اولین دندان خود را بین۴ تا ۷ ماهگی در می‌آورند. اگر نوزاد شما از دسته نوزادانی باشد که زود دندان در آورند به احتمال زیاد شما اولین دندان او را که معمولاً از دندان‌های میانی فک پایینی هستند در اوایل ۳  ماهگی خواهید دید. اما اگر از دسته‌ای باشد که دیر دندان در می‌آورند باید تا بعد از یک سالگی منتظر اولین دندان او بمانید.

فرزند شما زمانی که دندان‌های اولیه یا شیری او سطح لثه را بشکافند دندان در می‌آورد. دندان در آوردن معمولاً در ۶ ماهگی آغاز می‌شود اما گاهی این پروسه کمی دیرتر یا زودتر یعنی بین ۳ تا ۱۲  ماهگی شروع می‌گردد. و تا زمانی که کودک شما ۳ ساله می‌شود تمامی ۲۰ دندان شیری او در خواهند آمد. به طور معمول دندان‌های جلویی فک پایین اولین دندان‌هایی هستند که جوانه می‌زنند و بعد از آن دندان‌های بالایی با فاصله‌ی ۱ تا ۲ ماه پس از دندان‌های پایینی در خواهند آمد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر و مشاوره با پزشک متخصص در کلینیک تخصصی امید می‌توانید با شماره ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰ و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱ تماس بگیرید.

زمان بندی در آمدن دندان نوزاد


معمولاً دندان‌های نوزادان به صورت جفتی در می‌آیند. برای مثال در ابتدا دو دندان میانی فک پایین جوانه می‌زنند و سپس یک یا دو ماه بعد دو دندان میانی فک بالا. اما در آمدن چهار دندان در فک پایین یا بر عکس نیز  طبیعی است. به طور کلی زمان بندی در آمدن دندان‌های نوزادان به شرح زیر است:

  • ۶ ماهگی: دندان‌های میانی فک پایین
  • ۸ ماهگی: دندان‌های میانی فک بالا
  • ۱۰ ماهگی: دندان‌های پیش کناری بالا و پایین
  • ۱۴ ماهگی: دندان‌های آسیاب کوچک
  • ۱۸ ماهگی: دندان نیش
  • ۲۴ ماهگی: دندان‌های آسیاب بزرگ

علائم و نشانه‌های دندان در آوردن


علائم و نشانه‌های دندان در آوردن

نشانه‌ها و علائم جوانه زدن تا رشد دندان در نوزادان بسیار متفاوت است. اما به طور کلی برخی از نشانه‌های در آوردن دندان به شرح زیر است:

نیاز به جویدن و گاز گرفتن چیزی

فشاری که دندان‌ها هنگام بیرون آمدن به لثه وارد می‌کنند با وارد کردن فشار متقابل به لثه کاهش می‌یابد به همین دلیل نوزادانی که در حال دندان در آوردن هستند نیاز دارند تا به طور مداوم چیزی را گاز بگیرند. همچنین نیاز به جویدن نیز از واکنش‌های نوزادان به درد و احساس عجیبی است که در لثه‌های خود حس می‌کنند.

لثه‌های متورم

زمانی که نوزاد در حال دندان در آوردن است لثه‌های او ممکن است قرمز، متورم و کبود به نظر برسند. گاهی دندان در حال رشد باعث متورم شدن و باد کردن لثه می‌شود که اگر بتوانید کودک را راضی کنید تا دهانش را باز نگه دارد این تورم را در قسمت زیرین لثه خواهید دید.

آبریزش شدید دهان

افزایش آب دهان در نوزادان اگرچه یکی از نشانه‌های در آوردن دندان در آن‌ها است اما به طور کلی می‌تواند نشانه‌ی رشد و بزرگ شدنشان نیز باشد. به همین خاطر نباید هر آبریزش دهانی را نشانه‌ی در آوردن دندان در نظر گرفت. و از همین رو هیچ گاه نمی‌توان با اطمینان گفت که دلیل آبریزش دهان نوزاد در آوردن دندان است مگر این که دیگر نشانه‌های دندان در آوردن را نیز در آن‌ها مشاهده شود.

بدخلقی به خصوص در شب‌ها

رشد دندان‌ها مخصوصاً در مرحله‌ای که دندان از استخوان و لثه بیرون می زند در طول شب بیشتر است. به همین خاطر نوزادان در شب بدخلق‌تر و عصبی‌تر خواهند بود.

کشیدن گوش‌ها

کشیدن گوش‌ها اگرچه می‌تواند نشانه‌ی عفونت گوش در نوزادان باشد اما گاهی نشانه‌ی در آوردن دندان نیز هست. چرا که دندان درد از استخوان فک به کانال گوش منتقل می‌شود. تغییر در

عادات غذایی

در این مرحله برخی از نوزادانی که از غذاهای سفت و جامد تغذیه می‌کنند ممکن است بیشتر به دنبال شیر باشند یا بخواهند از شیشه غذا بخورند چرا که استفاده از قاشق باعث تحریک لثه‌های متورم و حساس آن‌ها می‌شود. اما برخی دیگر میل بیشتری به غذا خوردن پیدا می‌کنند زیرا جویدن و غذا خوردن باعث وارد شدن فشار متقابل به لثه‌ها و در نتیجه کاهش درد آن‌ها می‌شود. و نوزادانی که هنوز از شیشه یا شیر مادر تغذیه می‌کنند ممکن است در ابتدا با اشتها شیر بخورند اما بعد از مدتی متوقف می‌شوند چرا که مکیدن باعث افزایش فشار و درد در لثه‌ها و گوش‌های آن‌ها می‌شود.

روش های کاهش درد


روش های کاهش درد

گاهی برای پیدا کردن بهترین روش کاهش درد دندان در فرزندتان باید چندین روش را امتحان کنید.

استفاده از حوله یا لیف خیس و یخ زده (برای این که نوزاد لیف را راحت در دست بگیرد یک سمت آن باید خشک باشد)

جنس ضخیم این بافت‌ها به نوزاد حس بهتری می‌دهد و قسمت سرد و یخ زده‌ی آن باعث بی حس شدن لثه‌های دردناک او می‌شود. همچنین اسباب بازی‌های دندانی که در فریزر قرار داشته‌اند نیز به کاهش درد نوزاد کمک می‌کنند اما اگر این اسباب بازی‌ها یخ زده باشند ممکن است برای لثه‌های حساس نوزاد بیش از اندازه خشن باشند.

ماساژ

اگر دندان نوزاد هنوز در داخل لثه قرار دارد و کبودی دردناکی را در محل بیرون آمدن ایجاد نکرده می‌توان با ماساژ و فشار دادن محل رویش آن به شدت درد و ناراحتی نوزاد را کاهش داد. برای این کار محل رویش دندان را با دست تمیز به صورت تکی یا با استفاده از لیف ماساژ دهید.

استفاده از مسکن‌ها

استامینوفن و ایبوبروفن به کاهش درد موقت نوزاد کمک می‌کنند. همچنین می‌توان با رعایت دوز مناسب از داروهای بی حسی موضعی خوراکی نیز برای کاهش درد نوزاد کمک گرفت.

سرگرم کردن نوزاد

دندان درد مانند سر درد، دردی مزمن و ضعیف ایجاد می‌کند. شما می‌توانید با سرگرم کردن نوزاد و پرت کردن حواس او از درد او را آرام کنید. برای این کار می‌توانید اسباب بازی جدید به او بدهید یا زمان بیشتری را برای بازی با او بگذارید. و هرگز قدرت لمس کردن را در درمان دردها فراموش نکنید. گاهی یک بغل کردن ساده تمام چیزی است که نوزاد نیاز دارد تا درد فراموش کند.

کارهایی که در زمان در آوردن دندان نباید انجام داد 


  • استفاده نکردن از غذاهای خشک و سفت مانند نان سوخاری، نان و شیرینی‌های یخ زده یا تست شده، هویج و موز منجمد. این خوراکی‌ها ممکن است برای نوزادی که میل شدیدی به جویدن دارد اشتها آور باشند اما ممکن هنگامی که جویده می‌شوند به تکه‌های خطرناک و دردناکی تبدیل شوند.
  • مالیدن مقدار کمی مشروب بر روی لثه‌ی متورم. مشروبات الکی حتی به مقدار کم نیز می‌توانند باعث مصمومیت کودکان شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه نمود؟


گاهی برخی از علائم دندان در آوردن شبیه به بیماری است بنابراین اگر برخی از این علائم شدیدتر شدند برای مثال نوزاد دچار تب بالای ۱۰۱ درجه‌ی فارنهایت شد یا برای مدت طولانی باقی ماندند حتماً به پزشک مراجعه نمایید. همچنین اگر نوزاد تا بعد از ۱۵ ماهگی دندان در نیاورد نیز باید به پزشک مراجعه کرد. در این مواقع پزشک اطفال توصیه می‌کند تا نوزاد را به نزد دندان پزشک برده و از لثه‌های او عکس رادیولوژی گرفته شود.پروسه‌ی دندان در آوردن معمولاً دو سال طول می‌کشد اما بعد از در آمدن چند دندان اولیه از درد آن کاسته می‌شود. (متخصصین هنوز علت دقیق این اتفاق را نمی‌دانند اما می‌توان گفت که با گذر زمان کودک به علائم و نشانه‌های در آوردن دندان عادت می‌کند). بعد از در آمدن اولین دندان‌ها آن‌ها را روزی دو بار به کمک پارچه شست و شو به آرامی تمیز کنید. همچنین بعد از در آمدن دندان هرگز نوزاد را در هنگام شیر خوردن نخوابانید چرا که در این زمان دندان‌ها به راحتی خراب می‌شوند. این امر ممکن است در ابتدا برای شما و نوزاد سخت باشد اما با کمی کمک می‌توان تمام عمر دندان و لبخندی زیبا داشت.

 چگونگی داشتن دندان‌هایی سالم


شما می‌توانید به فرزندتان دندان و لثه‌ای سالم هدیه بدهید.

  • قبل از رویش اولین دندان برای پاک کردن پلاک‌ها همیشه لثه‌ی نوزاد را با دستمال نرم تمیز کنید.
  • برای جلوگیری از پوسیدگی دندان‌های شیری کودک همه چیز را اندازه گیری کنید. بعد از در آمدن دندان‌ها آن‌ها را دو بار در روز یعنی صبح‌ها و شب‌ها قبل از خواب با مسواک و مقدار بسیار کمی خمیر دندان که فلوراید کمی دارد بشویید. و این کار را تا زمانی که خود کودک بتواند با نظارت دیگران مسواک بزند (معمولاً بعد از ۳ سالگی) ادامه دهید. برای جلوگیری از پوسیدگی دندان‌های کودک به وسیله‌ی شیشه شیر همیشه بعد از تمام شدن شیر شیشه را از او دور نمایید. همیشه بعد از غذا خوردن به خصوص در شب دندان‌های کودک را تمیز کنید. بعد از این که کودک خوردن غذاهای جامد را شروع کرد شیر خوردن او را در طول شب به حداقل برسانید در طول روز سعی کنید برای تغذیه‌ی او از غذاهای سالم و بدون شکر استفاده نمایید.
  • به طور منظم برای چکاپ به پزشک اطفال مراجعه کنید. در طول این چکاپ ها پزشک سلامت دندان‌های کودک را نیز بررسی می‌نماید.
  • تا ۶ ماه بعد از رویش اولین دندان و تا قبل از یک سالگی کودک را نزد دندان پزشک ببرید.

 چه زمانی باید به پزشک مراجعه نمود؟


  • درمان‌های خانگی معمولاً به کاهش علائم ضعیف دندان در آوردن مانند آبریزش دهان، بی قراری و نارحتی کمک می‌کنند. اما اگر این علائم شدیدتر شدند و یا برای چند روز ادامه داشتند باید حتماً به پزشک مراجعه کرد.

همچنین در صورت بروز موارد زیر نیز حتماً به پزشک مراجعه نمایید:

  • نوزادی که تا ۱۸ ماهگی دندان در نیاورده است.
  • نشانه‌های مشخصی از پوسیدگی دندان را دارد.
  • دندان‌های دائمی کودک قبل از افتادن دندان‌های شیری در بیایند در نتیجه کودک دارای دو ردیف دندان شود.
  • کودک دارای فک کوچکی باشد. و یا به طور مادرزادی دچار نقص فک و آرواره نظیر شکاف کام باشد.
  • کودک دچار آسیب صورت شود به طوری که به دندان‌ها و لثه‌ی او آسیب ببینند.

 سالم نگه داشتن دندان‌های جدید


در سن یک تا ۳ سالگی تمامی ۲۰ دندان کودک رشد خواهند کرد. در اینجا به چند نکته که به سالم و محکم بودن دندان‌های کودک کمک می‌کنند اشاره شده است:

  • تا سن یک سالگی کودک را برای معاینه به نزد دندان پزشک ببرید. دندان پزشک برنامه‌ی غذایی و شست و شوی دندان‌ها را بررسی می‌نماید و کودک برای بررسی پوسیدگی دندان معاینه می‌کند.
  • دندان‌های نوزاد را با آب شیرین بشویید. چرا که آب شیرین بر خلاف آب معدنی دارای فلوراید است این فلوراید برای رشد دندان‌ها و استخوان ضروری است. از آن جایی که فلوراید زیاد باعث به وجود آمدن لکه‌های سفید یا قهوه‌ای بر روی دندان‌ها می‌شود تا قبل از دو سالگی از مقدار کمی (کوچک‌تر از اندازه‌ی نخود) خمیر دندان حاوی فلوراید برای کودک استفاده کنید.
  • اجازه ندهید نوزاد با وجود شیشه شیر در دهانش بخوابد. شیر یا آب میوه‌ای که بر روی دندان‌ها جلویی باقی می‌مانند باعث پوسیدگی دندان می‌شوند.

سؤالات متداول


آیا در آوردن دندان باعث تب، اسهال و آب ریزش بینی می‌شود؟

افزایش دمای بدن در طول در آوردن دندان طبیعی است اما نمی‌توان گفت دندان در آوردن باعث تب می‌شود. برخی از تحقیقات ثابت کرده است که در آوردن دندان باعث تب نمی‌شود. این موضوع برای اسهال و سرماخوردگی نیز صدق می‌کند چرا که این بیماری‌ها بیشتر به دلیل یک ویروس پیش می‌آیند تا دندان در آوردن. اگر کودک دچار تب و اسهال و استفراغ و کاهش اشتها بود حتماً به پزشک مراجعه کنید.

 آیا دندان در آوردن باعث استفراغ می‌شود؟

در حالی که برخی بر این باورند که عفونت‌های ویروسی باعث استفراغ می‌شوند برخی دیگر عقیده دارند که در آوردن دندان دلیل بالا آوردن کودکان است. اگر کودکتان دچار استفراغ شد به دنبال دیگر نشانه‌های عفونت ویروسی یا تب بگردید. و اگر استفراغ او شدید بود سریعاً به پزشک مراجعه کنید.