دلایل فشار خون پایین کودکان: پیشگیری و کاهش آسیب‌های جدی ناشی از آن

آیا کودک شما حتی بعد از انجام یک کار سبک احساس خستگی و کسالت دارد؟ آیا او از سرگیجه ناگهانی یا استفراغ شکایت می‌کند؟ اگر شرایط کودک شما با علائم ذکر شده در بالا ارتباط دارد پس او احتمالا از فشار خون پایین رنج می‌برد. فشار خون پایین یا هاپوتنشن حالتی است که در آن فشار خون فرد پایین‌تر از حد نرمال است. این حالت به این معنی است که قلب، مغز و دیگر اجزای بدن به اندازه کافی خون دریافت نمی‌کنند. فشار خون پایین در کودکان قابل درمان است، اما تشخیص عامل آن به منظور تعیین نوع درمان مهم است. یک رژیم غذایی صحیح و شیوه سالم زندگی فشار خون کودک شما را به حالت عادی بازمی‌گرداند. در صورتی که علائم تغییر نکردند به پزشک مراجعه کنید. درمان این مشکل در کودک شما به علائم، شدت و دلایل فشار خون پایین در او بستگی دارد.

زمانی که فشار خون برای تحویل خون کافی به اندام‌های بدن کافی نباشد، اندام‌های بدن به درستی کار نکرده و می‌توانند بصورت موقت یا دائم دچار آسیب دیدگی شوند. علائم فشار خون پایین که بدلیل شرایط یا امراض بوجود می‌آیند بستگی به عامل مشخص فشار خون پایین دارد. همه کودکان با علائمی که احتمالا ناشی از فشار خون پایین باشد باید توسط پزشک معاینه شوند. پزشک نیاز دارد تا دلیل فشار خون پایین را مشخص کند. داروها به عامل فشار خون بستگی دارد. برای مثال اگر مصرف یک دارو باعث فشار خون پایین می‌شود، دوز مصرفی دارو می‌تواند کاهش یافته و یا حتی مصرف آن دارو قطع شود. دوز دارو را طبق نظر خودتان تنظیم نکنید و مصرف هیچ دارویی را قبل از مشاوره با پزشک کودکتان قطع نکنید.

کلینیک فوق تخصص نوزادان امید با ارائه‌ی مشاوره تخصصی و بررسی دقیق علل فشار خون پایین در کودکان و نوزادان، همچنین نوزادان نارس بهترین درمان ها را ارائه می نمایند. جهت رزرو نوبت درمان می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰  و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱  تماس بگیرید.

دلایل افت فشار خون در کودکان


فشار خون پایین ممکن است در اثر عوامل مختلفی ایجاد شود از جمله:

کم آب شدن بدن حالتی است که در اثر عدم تعادل بین مقدار آبی که کودک مصرف می‌کند با مقدار مایعی که بدن او برای داشتن بهترین عملکرد نیاز دارد ایجاد می‌شود. این حالت می‌تواند یکی از عوارض جانبی تب، اسهال شدید یا تعرق شدید باشد. کاهش مایعات بدن حجم خون را کاهش داده و منجر به فشار خون پایین می‌شود.

داروها و مکمل‌های سلامتی مشخصی باعث گشاد شدن رگ‌های خونی و کاهش فشار خون می‌شوند. این داروها شامل موارد زیر هستند:

  • قرص‌های آب (دیورتیک‌ها)،
  • مسدود‌کننده‌های آلفا،
  • مسدود‌کننده‌های بتا،
  • داروهای بیماری پارکینسون،
  • انواع مشخصی از داروهای ضد افسردگی (ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای)،
  • داروهای مخصوص نعوظ،

کم خونی یکی دیگر از دلایل عمده فشار خون پایین در کودکان است. کمبود ویتامین‌های B-12 و فولات از تولید گلبول‌های قرمز کافی خون توسط بدن (کم خونی) جلوگیری کرده و منجر به فشار خون پایین شود.

ناکافی بودن غدد فوق کلیوی اختلال در تولید و رهاسازی هورمون‌های لازم برای عملکرد بدن است. فشار خون پایین در اثر ناکافی بودن غدد فوق کلیوی زمانی اتفاق می‌افتد که نمک یا سدیم بسیار کمی در بدن وجود دارد. کودکان با کمبود مینرالوکورتیکوئیدها مستعد فشار خون پایین هستند.

فشار خون پایین اورتواستاتیک در اثر یک تغییر ناگهانی در موقعیت بدن اتفاق می‌افتد. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که یک کودک بعد از مدتی دراز کشیدن بلند می‌شود. چنین کاهش فشار خونی فقط برای چند ثانیه یا دقیقه طول می‌کشد.

این یک حالت کشنده بوده و زمانی است که فشار خون حداقل بوده و فرد نمی‌تواند زنده بماند. این حالت می‌تواند در اثر حجم پایین خون، نقص در عملکرد قلب یا گشاد بودن بیش از حد رگ‌های خونی باشد.

علائم پایین بودن فشار خون کودکان


علائم زیر به همراه کاهش فشار خون ایجاد می‌شوند:

عوارض درمان نکردن فشار خون پایین در بچه‌ها


کاهش شدید فشار خون می‌تواند بدن شما را دچار کمبود اکسیژن کند. این عامل می‌تواند به قلب، مغز و دیگر اندام‌های کودک شما آسیب بزند. فشار خون پایین در صورت عدم درمان به موقع می‌تواند زندگی فرد را تهدید کند. فشار خون پایین می‌تواند باعث تاری دید یا سرگیجه شود که منجر به زمین خوردن و آسیب دیدن فرد شود.

چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟


در موارد زیر فورا درخواست کمک پزشکی کنید:

فشار خون پایین ممکن است یک حالت رایج در کودکان نباشد، اما در هر صورت نادر هم نیست. شما می‌توانید به سادگی با  مشورت با پزشک متخصص اطفال فشار خون پایین را در کودکان درمان کنید.

روش‌های تشخیص افت فشار خون نوزادان و کودکان


پزشک متخصص اطفال تلاش خواهد کرد دلیل فشار خون پایین را در کودک تشخیص دهد. او ممکن است بر علائم حیاتی کودک شما مانند فشار خون، نبض، نرخ تنفس یا دمای بدن نظارت کند. پزشک ممکن است آزمایشات زیر را برای کودک شما توصیه کند:

  • آزمایش اشعه X برای ناحیه شکم و سینه
  • پنل متابولیک پایه
  • الکتروکاردیوگرافی (ECG)
  • ادرار سنجی
  • آزمایشات میکروب خون برای بررسی وجود عفونت
  • آزمایشاتی برای بررسی کامل بودن تعداد گلبول‌های موجود در خون

رایج‌ترین روش‌های درمان فشار خون پایین در کودکان


اگر در مورد هریک از روش‌های درمانی افزایش افت فشار خون نوزادان و کودکان سوالی دارید در این قسمت کلیک کنید.

فشار خون پایین که هم هیچ علائم یا نشانه‌ای نداشته باشد و هم اینکه فقط باعث بروز علائم ضعیفی شود به ندرت نیاز به درمان دارد. اگر کودک شما علائمی مبنی بر وجود فشار خون پایین دارد، نوع درمان بستگی به عامل کاهش دهنده فشار خون دارد. برای مثال زمانی که فشار خون پایین در اثر مصرف دارو ایجاد می‌شود، درمان ممکن است شامل تغییر یا توقف مصرف و یا کاهش دوز مصرفی آن دارو می‌باشد. اگر دلیل افت فشار خون مشخص نباشد  یا درمانی وجود نداشته باشد، هدف افزایش فشار خون بمنظور از بین رفتن علائم و نشانه‌های آن است. بسته به سن، وضعیت سلامتی و نوع فشار خونی که کودک شما دارد، پزشکان می‌توانند این کار را به چندین روش انجام دهند:

نمک بیشتری مصرف کنید

متخصصان معمولا توصیه می‌کنند که مصرف نمک را در رژیم غذایی‌تان محدود کنید چرا که سدیم می‌تواند فشار خود را بطور غیر قابل باوری افزایش دهد. برای کودکان با فشار خون پایین، نمک می‌تواند چیز خوبی باشد. اما از آنجا که سدیم زیاد می‌تواند منجر به نقص در عملکرد قلب بویژه در کودکان شود، مهم است که قبل از افزایش نمک در رژیم غذایی کودک خود با پزشک مشورت کنید.

آب بیشتری بنوشید

مایعات باعث افزایش حجم خون شده و به جلوگیری از کم آب شدن بدن کمک می‌کنند و هردوی این موارد به درمان فشار خون پایین کمک می‌کنند.

داروها

تعدادی از داروها می‌توانند در درمان فشار خون پایین در زمانی که کودکان از جای خود بلند می‌شوند (فشار خود پایین اورتواستاتیک) مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال داروی فلودروکورتیزون که باعث افزایش حجم خون می‌شود معمولا برای درمان این نوع از فشار خون پایین استفاده می‌شود. پزشکان اغلب از داروی میدودرین (اورواتن) برای افزایش سطح فشار خون در حالت ایستاده در کودکان مبتلا به فشار خون پایین اورتواستاتیک مضمن استفاده می‌کنند. این دارو با محدود کردن توانایی رگ‌های خونی در گشاد شدن که باعث افزایش فشار خون می‌شود کار می‌کند.

شیوه زندگی و داروهای خانگی


یک رژیم غذایی درست و شیوه زندگی سالم فشار خون کودک شما را به حالت عادی برمی‌گرداند. تعدا زیادی دارو و درمان خانگی وجود دارد که معمولا در افزایش فشار خون افراد با فشار خون پایین مؤثر است. مهم است که قبل از تغییر رژیم غذایی کودکتان با پزشک مشورت کنید.

آبلیمو در درمان فشار خون بالا بسیار مؤثر است اما می‌تواند برای فشار خون پایین بویژه زمانی که در اثر کم آب بودن بدن بوجود بیاید نیز استفاده شود. در اینگونه موارد می‌توانید به کودکتان کمی آبلیمو که با مقدار مقداری نمک و شکر مخلوط شده باشد بدهید. آبلیمو با تحریک عملکرد کبد و کمک به گوارش به بدن انرژی می‌دهد. همچنین یک لیوان آب نیشکر مخلوط شده با یک قاشق سوپخوری آبلیمو و نمک هم مفید است.

شروع روز کودک با نوشیدن آب هویج مخلوط شده با کمی عسل یک راه ساده برای درمان فشار خون پایین است. اجازه بدهید کودکتان دوبار در روز در حالت ناشتا (شکم خالی در صبح و در عصر) این نوشیدنی را مصرف کند.

این روش یک راه‌حل سنتی و طبیعی برای درمان فشار خون پایین است.  فقط پنج تا شش دانه مغز بادام را در طول شب در آب خیسانده، در صبح پوست آنها را بکنید و آنها را آسیاب کنید تا به خمیر نرمی تبدیل شود و سپس این خمیر را با شیر داغ و شکر مخلوط کنید. اجازه دهید کودکتان این مخلوط را به طور منظم بنوشد تا بهترین نتایج حاصل شود.

اعتقاد بر این است که رزماری در نرمال سازی فشار خون پایین مفید است چرا که سیستم عصبی مرکزی را تحریک کرده و گردش خون را بهبود می‌بخشد. از کودک خود بخواهید که در هر روز تا ۱۰ میلی‌لیتر شیره رزماری مصرف کند. مصرف جوشانده تازه این گیاه با افزودن آن به غذا هم مفید است. می‌توانید بمنظور استفاده از مزایای رایحه درمانی آن، به سادگی ۳ تا ۴ قطره از عطر رزماری را داخل دستگاه بخور خود اضافه کنید.