درمان کج گردنی(تورتیکولی)در نوزادان با جراحی یا دارو و فیزیوتراپی

کج گردنی در کودکان

تورتیکولی یا کج گردنی در کودکان یک عارضه‌ی دردناک است که در آن گردن فرد خم شده و یا مقداری چرخیده است. در اکثر موارد، فرق سر به طرف قسمت دردناک گردن چرخیده و چانه‌ی فرد نیز مقداری به طرف بالا حرکت می‌کند. کودکان مبتلا به کج گردنی معمولاً دچار گرفتگی گردن بوده و نمی‌توانند گردن خود را به صورت آزادانه حرکت دهند.

کلمه‌ی تورتیکولی از دو واژه‌ی لاتین "تورتوس" به معنی چرخیده و "کالوم" به معنی گردن مشتق شده است. عارضه‌ی تورتیکولی در کودکان، نوزادان و بزرگسالان دیده می‌شود ولی در این مقاله ما در مورد تورتیکولی نوزادان بحث می‌کنیم.

خوابیدن در حالت نامناسب به هنگام شب می‌تواند منجر به گرفتگی گردن شده و درنتیجه چرخاندن و حرکت دادن سر را برای شما دشوار سازد. به این عارضه تورتیکولی گفته می‌شود (کلمه‌ای لاتین به معنی گردن چرخیده) و ممکن است در بزرگسالان، کودکان و خردسالان دیده شود.

با وجود اینکه کج گردنی می‌تواند ناراحت کننده باشد، عارضه‌ای جدی نبوده و نیازی به نگرانی نیست. اکثر کودکان ظرف مدت چند روز و با مقداری استراحت بهبود پیدا خواهند کرد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر یا نوبت ویزیت در  کلینیک تخصصی اطفال امید تحت نظر دکتر ما می‌توانید با شماره تلفن‌های ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰ و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱ تماس حاصل فرمایید.

انواع تورتیکولی در کودکان

عوامل مختلفی ممکن است منجر به گردن درد کودکان شوند ولی تورتیکولی زمانی اتفاق می افتد که عارضه یا کشیدگی گردن شدید باشد. کج گردنی ممکن است به دلیل عوامل دیگر نیز اتفاق بیفتد که بسته به آن‌ها این عارضه را به انواع زیر تقسیم می‌کنند:

خوابیدن با حالت نامناسب می‌تواند منجر به کشیدگی ساختارهای گردن و درنتیجه درد این اندام شود. در صورت کشیدگی شدید، گردن دچار گرفتگی و تورتیکولی موقت خواهد شد. بعضاً ممکن است کودک شما به دلیل عفونت گوش و حلق و یا سرماخوردگی که منجر به تورم گره‌های لنفی می‌شود، به تورتیکولی یا کج گردنی مبتلا شود.

این عارضه معمولاً به مدت چند روز باقی مانده و می‌توان با روش‌های درمانی خانگی و استراحت مفصل آن را درمان کرد. می‌توانید با پیچیدن یک حوله به دور گردن و یا استفاده از بریس گردن، به کودک خود کمک کنید تا گردن خود را ثابت نگه دارد. در صورت عدم رسیدگی و درمان به موقع کج گردنی موقت، ممکن است این عارضه تشدید شود.

بعضاً ممکن است تورتیکولی عارضه‌ای دائمی در کودکان باشد که یا به صورت مادرزادی و یا در اثر آسیب‌های دائمی به گردن در فرد ایجاد شده است. کج گردنی ثابت که به آن تورتیکولی حاد نیز گفته می‌شود معمولاً به دلیل یک مشکل در ساختار استخوانی یا عضلانی گردن ایجاد می‌شود. این عارضه ممکن است نتیجه‌ی وجود یک تومور در مغز یا نخاع نیز باشد. سر کودکان مبتلا به کج گردنی ثابت ممکن است مقداری به یک سمت مایل شده باشد.

بعضاً گرفتگی عضلانی در یک طرف گردن می‌تواند منجر به نوعی کج گردنی ثابت به نام تورتیکولی عضلانی گردد. گرفتگی این عضلات از حرکت آسان گردن جلوگیری کرده و گردن را به یک طرف خم می‌کند.

این نوع از کج گردنی که با نام تورتیکولی اسپاسمودیک نیز شناخته می‌شود عارضه‌ای نادر بوده که به طور مکرر فرد را درگیر می‌کند. کودکان مبتلا به دیستونی گردنی در حرکت دادن سر خود به طرفین دچار مشکل بوده و بعضاً به دلیل وجود درد حتی از حرکت سر به عقب و جلو نیز عاجز خواهند بود.

شدت عارضه، نوع درمان و علائم مشاهده شده به نوع تورتیکولی در کودک بستگی دارند.

علل بروز کج گردنی در کودکان


یک گردن درد ساده چیزی برای نگرانی نیست ولی در صورتی که درد منجر به چرخیدگی غیرعادی گردن و یا محدود شدن حرکات در عضلات آن شده است باید به دنبال علت بروز این عارضه بگردید. کج گردنی در کودکان ممکن است اکتسابی باشد به این معنی که فرد به دلیل عوامل خارجی و یا برخی بیماری‌ها به این عارضه مبتلا شده باشد. بعضاً ممکن است این عارضه به صورت ژنتیکی ایجاد شده باشد که نیازمند چیزی بیشتر از دارو و ورزش درمانی برای رفع مشکل خواهد بود.

در تورتیکولی مادرزادی، عضله‌ی استرنو کلایدو ماستوئید (SCM) کوتاه‌تر و سفت‌تر از حالت عادی بوده و این عارضه‌ای شایع در نوزادان می‌باشد. این عارضه می‌تواند سر نوزاد را به طور دائمی به صورت خم شده به یک طرف نگه دارد. در زیر به برخی از علل بروز این عارضه اشاره می‌کنیم:

  • این عارضه ممکن است در رحم مادر و در حالی که گردن نوزاد در حالت نامناسبی قرار گرفته است ایجاد شود.
  • رشد غیرطبیعی عضله‌ی SCM و یا وارد شدن آسیب به آن.
  • هیچ مدرک معتبری مبنی به ارثی بودن این عارضه وجود ندارد ولی برخی از متخصصین حوزه‌ی پزشکی، وراثتی بودن این عارضه را ممکن می‌دانند.
  • در موارد نادر، تورتیکولی مادرزادی در اثر سندرم کلیپل فایل ایجاد می‌شود. این سندرم یک ناتوانی مادرزادی است که در طی آن مهره‌های گردن به یکدیگر جوش می‌خورند.
  • اختلالات رشد استخوانی مثل آکندروپلازی و یا بدشکلی‌های مادرزادی استخوان‌ها.
  • کوتاهی گردن، کوتاهی اندام‌ها و یا کوتولگی
  • دیسپلازی های چندگانه‌ی اپی فیزی، عارضه‌ای که می‌تواند جلوی رشد استخوان‌ها و عضلات در کودکان را گرفته و منجر به کج گردنی شود.
  • یک اختلال متابولیک ژنتیکی به نام سندرم مورکیو که از تجزیه شدن مولکول‌های قند در بدن جلوگیری می‌کند نیز می‌تواند منجر به کج گردنی شود.
  • پرده‌دار بودن مادرزادی پوست در یک طرف گردن نیز می‌تواند منجر به تورتیکولی مادرزادی شود.

تورتیکولی مادرزادی می‌تواند نتیجه‌ی برخی اختلالات مربوط به چشم، استخوان‌ها، پوست و دستگاه عصبی مرکزی (CNS) نیز باشد.

کج گردنی که در اثر عوامل خارجی و یا بیماری‌ها پس از تولد فرد ایجاد شود را تورتیکولی اکتسابی گویند. از آن جایی که می‌توان این عارضه را "کسب کرد"، عوامل زیادی وجود دارند که می‌توانند منجر به خم شدن گردن کودک شوند:

  • آسیب به سر یا گردن و یا هردو. این آسیب‌ها شامل دررفتگی و شکستگی، گرفتگی و یا آسیب به عضلات گردن و مخصوصاً عضلات استرنو کلایدو ماستوئید (SCM) و عضله‌ی ذوزنقه‌ای می‌باشند.
  • بروز عفونت در گردن، سر، ستون فقرات و یا دستگاه عصبی مرکزی (CNS) می‌توانند منجر به کج گردنی شوند. این عارضه ممکن است به دلیل عفونت گوش و یا عفونت بخش خلفی حنجره نیز ایجاد شود.
  • برداشتن لوزه‌ها با عمل جراحی، عفونت‌های تنفسی و یا عفونت در بافت‌های نرم گردن.
  • در موارد خاص، اختلالات و مشکلات بینایی نیز می‌توانند منجر به بروز این عارضه شوند.
  • ریفلاکس اسید معده (GERD)، التهاب در ناحیه‌ی گردن، Spasmus nutans و سندرم سندیفر.
  • وجود تومور در مغز به خصوص در جمجمه و درون نخاع. بعضاً وجود تومور در گودی عقبی می‌تواند منجر به تورتیکولی همراه با حالت تهوع، سردرد، استفراغ و دیگر علائم عصبی شود.

با وجود اینکه شما می‌توانید وجود کج گردنی را به نگاه کردن به کودک تشخیص دهید، شما قادر نخواهید بود علت دقیق بروز این عارضه را مشخص کنید. در این مرحله تشخیص پزشک نقش مهمی را ایفا خواهد کرد.

علائم کج گردنی در کودکان


علائم کج گردنی در کودکان

برخلاف بیماری‌ها و عارضه‌های دیگر که محسوس نیستند، تورتیکولی علائمی را از خود نشان می‌دهد که به راحتی مشاهده می‌شوند. برای تشخیص کج گردنی در کودک باید به علائم زیر توجه کنید:

  • سر کودک به‌وضوح به یک سمت کج شده است.
  • گردن کودک دچار گرفتگی شده و زمانی که سعی می‌کند سر خود را تکان دهد احساس درد می‌کند.
  • سردرد نیز یکی از علائم این عارضه است البته تمامی افراد مبتلا به آن مبتلا نخواهند شد.
  • تورم در عضلات گردن.
  • کودک شما نمی‌تواند سر خود را بیش از یک محدوده‌ی خاص و یا در تمامی جهات حرکت دهد.
  • ممکن است سر نوزادان به شکل ناهموار رشد کرده باشد
  • در برخی از انواع تورتیکولی اکتسابی که به طور مکرر در فرد بروز پیدا می‌کنند، این عارضه ممکن است با سرگیجه، حالت تهوع، استفراغ و بی‌قراری همراه باشد.
  • در مورد تورتیکولی مادرزادی ممکن است متوجه وجود یک توده‌ی تومور مانند در عضله‌ی استرنو کلایدو ماستوئید (SCM) در گردن خود شوید. این توده معمولاً با رشد کودک از بین خواهد رفت.
  • در موارد تورتیکولی زودهنگام یا نوزادی، ممکن است در رشد عضلانی و حرکتی فرد مقداری وقفه وجود داشته باشد.

ممکن است بسته به علت بروز کج گردنی، علائم دیگری را نیز تجربه کنید. مشخص شدن علت این عارضه به معنی رفع نیمی از مشکل خواهد بود. پس برای آگاهی بیشتر از عوامل ایجاد کننده‌ی کج گردنی در کودکان به مطالعه‌ی این مقاله ادامه دهید.

تشخیص تورتیکولی حاد


زمانی که در مورد تشخیص کج گردنی صحبت می‌کنیم، باید به دنبال یک بیماری یا عارضه بگردیم که منجر به بروز این مشکل شده است. به منظور تشخیص این عارضه و درمان آن، کودک شما باید تحت آزمایشات مختلفی قرار بگیرد.

  • معاینه‌ی فیزیکی گردن به منظور بررسی حساسیت و تورم در آن انجام می‌شود. در صورتی که عارضه علائم خارجی نداشته باشد، بررسی از طریق آزمایشات تشخیصی انجام خواهد شد.
  • پزشک به دنبال مشکلات عضلانی مادرزادی گشته و فرم کلی سر و لگن را بررسی می‌کند.
  • معاینات عصبی، بینایی و گوش و حلق و بینی برای تشخیص عفونت‌ها توصیه می‌شود.
  • پزشک انجام عکس برداری از ستون فقرات گردن با استفاده از اشعه‌ی ایکس را در صورت وجود درد و ناراحتی در منطقه توصیه می‌کند.
  • در صورتی که پزشک به وجود موارد غیرطبیعی در دستگاه عصبی مرکزی و یا مغز مشکوک باشد، انجام سی تی اسکن را به شما توصیه می‌کند.
  • از عضلات گردن یک آزمایش الکترومیوگرافی (نوار عضله) گرفته می‌شود تا عضلات آسیب دیده مشخص شوند.

درمان کج گردنی در کودکان


می‌توان این عارضه را بسته به شدت و علت بروز آن، با کمک دارو، فیزیوتراپی و عمل جراحی درمان کرد. تشخیص زودهنگام کج گردنی در کودکان می‌تواند از بروز علائم و مشکلات مربوطه جلوگیری کند.

در صورتی که کج گردنی به طور مادرزادی در فرد ایجاد شده باشد، می‌توان آن را با کشیدن عضلات گردن تحت درمان قرار داد. این کار باید به سرعت پس از تولد نوزاد شروع شود. در صورتی که درمان نوزاد در عرض یک ماه پس از تولد وی آغاز شود، احتمال موفقیت آمیز بودن آن وجود خواهد داشت.

در صورتی که مشکل مادرزادی نبوده و اکتسابی باشد روش‌های مختلفی برای درمان آن وجود خواهند داشت که به علت بروز عارضه بستگی خواهد داشت:

  • تراکشن
  • تمرینات کششی
  • استفاده از گرما
  • ماساژ
  • فیزیوتراپی
  • بریس گردن

یک برنامه‌ی دارودرمانی مناسب می‌تواند به خوبی تورتیکولی کودکان را درمان کند. این داروها ممکن است شامل ترکیبی از موارد زیر باشند:

  • شل کننده‌های عضلانی
  • مسکن‌های درد
  • تزریقاتی که باید هر چند ماه یک بار انجام شوند
  • دیگر داروهای خاص که برای مدیریت و کنترل لرزه‌هایی که در بیماری پارکینسون وجود داشتند مورد استفاده قرار می‌گیرند

زمانی که هیچ یک از روش‌های درمانی ذکر شده در بالا تاثیری نداشته باشند، پزشک انجام عمل جراحی مناسب برای رفع تورتیکولی را به شما توصیه می‌کند. انواع مختلفی از عمل‌های جراحی وجود دارند:

  • عمل جراحی برای بریدن عضلات و اعصاب
  • عمل جراحی برای طولانی کردن عضلات گردن
  • عمل جراحی برای جوش دادن مهره‌های غیرطبیعی
  • در مورد دیستونی شدید، عمل جراحی برای تحریک عمقی مغزی انجام شده و در سیگنال‌های عصبی را مختل می‌کند

درمان خانگی و مراقبت از کج گردنی


کج گردنی قابل درمان در خانه نیست ولی شما می‌توانید تحمل این عارضه را برای کودک خود آسان کنید. در زیر به اقداماتی اشاره می‌کنیم که با استفاده از آن‌ها در خانه می‌توانید درد و ناراحتی ناشی از تورتیکولی را کاهش دهید:

  • تورتیکولی موقت پس از یک تا دو روز استراحت از بین خواهد رفت. پس به کودک خود اجازه دهید تا حد امکان استراحت کند.
  • در صورتی که کودک شما از گردن درد به هنگام صبح شکایت می‌کند، محل خواب او را بررسی کنید. استفاده از بالش ناهموار و نامتعادل می‌تواند منجر به کج شدن گردن شود.
  • به کودک خود داروهای مسکن مثل ایبوپروفن بدهید که می‌توانند هر نوع ناراحتی عضلانی را تسکین دهند. البته قبل از انجام این کار با پزشک خود مشورت کنید.
  • کمپرس گرم می‌تواند درد ایجاد شده به دلیل گرفتگی گردن را کاهش دهد. استفاده از کمپرس گرم گردن را شل کرده و به آن اجازه می‌دهد تا آزادانه حرکت کند.
  • در صورت کارایی نداشتن داروهای مسکن، شل کننده‌های عضلانی می‌توانند به شما کمک کنند.
  • به کودک خود کمک کنید تا از گردن بندهای طبی استفاده کند تا بدین ترتیب گردن وی ثابت مانده و از کشیدگی بیشتر آن جلوگیری شود.

اگر داروهای مسکن و کمپرس گرم درد را کاهش نداده و یا تغییری در حرکات گردن ایجاد نکردند زمان آن است تا با پزشک خود تماس بگیرید.

مراقبت طولانی مدت از کج گردنی در کودکان


درمان کج گردنی اکتسابی در صورت تشخیص به موقع آسان‌تر خواهد بود. با این حال تورتیکولی مادرزادی و تورتیکولی دائمی با کمک دارودرمانی رفع نخواهند شد. این عارضه‌ها تنها قابل درمان با عمل جراحی بوده و سلامت عمومی کودک را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند. تورتیکولی ثابت می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

  • مشکل در رانندگی
  • تورم عضلات گردن
  • مشکل در انجام فعالیت‌های روزانه
  • درد مزمن

این مشکلات می‌توانند زندگی را برای کودک شما دشوار سازند. به‌عنوان پدر یا مادر شما می‌توانید به کودک خود در مدیریت این عارضه کمک کنید تا زمانی که عارضه تحت درمان قرار گرفته و از بین برود. در زیر به چگونگی این کار اشاره می‌کنیم:

  • مدت‌زمان موردنیاز برای درمان این عارضه به طور عمده به علت بروز آن بستگی خواهد داشت. پس سعی کنید با کمک ورزش درمانی و ماساژ درد و ناراحتی بیمار را کاهش دهید.
  • انجام فیزیوتراپی به مدت یک سال و یا بیشتر توصیه می‌شود.
  • کودک خود را به طور منظم به مطب پزشک ببرید تا از پیشرفت در روند درمان مطمئن شوید.
  • سعی کنید روحیه‌ی فرزند خود را در جهت مبارزه با این عارضه تقویت کنید و به او کمک کنید تا به طور فعال با این مشکل کنار بیاید.

چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟


در صورتی که پس از مراقبت‌های خانگی و فراهم کردن جای راحت و مناسب برای خواب کودک، همچنان گردن درد وی بهبود نیافت با پزشک خود تماس بگیرید. پزشک با پرسیدن سوالاتی در مورد چگونگی شروع علائم (برای مثال پس از خوابیدن کودک در خانه‌ی دوست خود) و یا با استفاده از معاینه‌ی فیزیکی تورتیکولی را تشخیص می‌دهد.

کودکان مبتلا به آسیب‌های گردنی و یا افرادی که عارضه‌ی آن‌ها پس از گذشت چند روز بهبودی پیدا نکرد نیازمند عکس برداری با استفاده‌ی اشعه‌ی ایکس هستند تا موقعیت ستون فقرات آن‌ها بررسی شود. در صورتی که کج بودن گردن به مدت بیش از یک هفته طول بکشد لازم است کودک تحت معاینه‌ی متخصص قرار بگیرد.

برخی از علائم می‌توانند نشان دهنده‌ی عارضه‌هایی خاص باشند که کج گردنی را ایجاد کرده‌اند. در صورتی که گردن کودک شما کج شده و موارد زیر نیز مشاهده می‌شوند با پزشک خود تماس بگیرید:

  • کودک نمی‌تواند سر خود را حرکت دهد.
  • کودک به تب، سردرد یا گلودرد مبتلا بوده و یا بزاق از دهان وی خارج می‌شود.
  • کودک در بلعیدن، غذا خوردن و آشامیدن مشکل دارد.
  • کودک از تغییر در بینایی خود شکایت می‌کند.
  • کودک به تازگی مصرف داروهای جدیدی را شروع کرده است.
  • کودک رفتار عجیبی داشته و مانند گذشته رفتار نمی‌کند.

در صورتی که کودک شما به عارضه‌ای مبتلاست که گردن را تحت تأثیر قرار می‌دهد (مثل سندرم داون)، بلافاصله پس از شکایت وی در مورد گردن با پزشک تماس بگیرید. در صورتی که در مورد خطرناک بودن یک عارضه از نظر مشکلات گردن مطمئن نیستید با پزشک خود تماس گرفته و سؤال کنید.