حساسیت یا آلرژی فصلی (رینیت آلرژیک) کودکان: درمان با آنتی هیستامین

حساسیت‌های فصلی، كه گاهی تب ینجه یا رینیت آلرژیك فصلی نامیده می‌شود، علائم آلرژیكی‌اند كه در فصل‌های مشخصی از سال ایجاد می‌شوند، خصوصاً هنگامی كه قارچ‌های موجود در فضای باز اسپورهای خود را آزاد می‌كنند، درختان، چمن‌ها و علف‌های هرزه ذرات گرده‌ی كوچك را برای بارور كردن سایر گیاهان در هوا پخش می‌كنند. تركیبی از عوامل ژنتیكی و تعامل با آلرژن‌های محیطی باعث می‌شود كه بعضی از مردم دچار حساسیت‌های فصلی شوند. افراد مبتلا به تب ینجه به نظر می‌رسد سیستم ایمنی بیش از حد فعالی دارند كه همیشه در حال جستجوی موادی است كه برای بدن خارجی تلقی می‌شود.  مردم زیادی از جمله تعداد زیادی از كودكان در هر بهار آلرژی را تحمل می‌كنند. حساسیت‌های فصلی می‌تواند تقریبا در هر سنی ایجاد شود، گرچه  معمولا در افرادی  كه ١٠ سال دارند شروع می‌شود و در اوایل ٢٠ سالگی به اوج می‌رسد، و علائم اغلب بعداً در بزرگسالی از بین می‌روند.

شما حتماً باید در صورتی كه شك دارید كودكتان در حال ابتلا به تب ینجه است در جستجوی راهکار باشید. كودكانی كه از حساسیت‌های فصلی رنج می‌برند نمی‌توانند تمركز كنند، و گرفتگی مزمن بینی ممكن است با كیفیت خواب آن‌ها تداخل كند، آن‌ها را در طول روز خسته و مستعد به عدم فعالیت كند. حساسیت‌های فصلی نه تنها این كه زندگی كودك شما را سخت می كند بلكه اگر درمان نشود می‌تواند به مشكلات سلامتی دراز مدت تبدیل شود از جمله سینوزیت، عفونت مزمن گوش، و حتی آسم. به علاوه آلرژی مزمن بینی، گرفتگی بینی، یا نفس كشیدن از دهان می‌تواند باعث تغییر فرم فك و دندان‌ها (overbite) شود كه می‌تواند بر چهره‌ی كودكتان اثر گذارد.

در مورد علائمی که حاکی از احتمال وجود حساسیت فصلی در کودک شماست هشیار باشید. جهت دریافت مشاوره در این زمینه و اخذ نوبت از دکتر ما متخصص اطفال، می‌توانید با شماره‌های  ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰  و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱ تماس بگیرید.

چه چیزی باعث حساسیت‌های فصلی در بچه‌ها و كودكان نوپا می‌شود؟


علائم حساسیت فصلی معمولا در فصل بهار، تابستان و پاییز ظاهر می‌شود. بسته به این كه كجا زندگی می‌كنید همانطور كه شروع و پایان این فصل‌ها متفاوت است گیاهان بخصوصی نیز باعث این شكایت می‌شوند. وقتی كه كودكتان یك یا بیش از یكی از آلرژن‌های فصلی را استنشاق می‌كند سیستم ایمنی بدنش آنتی بادی‌هایی می‌سازد كه باعث رها شدن پروتئین‌هایی به نام هیستامین درون رگ می‌شوند كه به دنبال آن علائم آلرژی ظاهر می‌شود. همچنین شما باید بدانید كه گرده‌ها و هاگ‌ها در واقع به هیچ عنوان مضر نیستند، اما وقتی كه یك كودك یا فرد بالغ آلرژیك گرده‌ها و اسپور قارچ‌ها را تنفس می‌كند، بدن آن‌ها را به عنوان عامل مهاجم خطرناك تلقی می‌كند و از طریق رهاسازی هیستامین و سایر تركیبات شیمیایی به آن واكنش نشان می‌دهد. هیستامین باعث تورم بینی و مجاری هوایی می‌شود، و سایر تركیبات باعث بروز علائم شناخته شده تب ینجه می‌شوند.

علائم و نشانه‌های حساسیت فصلی كودكان


اگر كودكتان درست در یك زمان، هر سال دچار سرماخوردگی می‌شود، ممكن است به خاطر حساسیت فصلی باشد. علائم شبه سرماخودگی مزمن یا مكرر كه بیشتر از یك یا دو هفته طول می‌كشد، یا در زمان مشخصی هر سال ظاهر می‌شود. علائم معمولا به صورت ناگهانی شروع می‌شوند و تا زمانی كه فرد در معرض آلرژن قرار دارد ادامه می‌یابند، شامل:

  • آبریزش بینی
  • گرفتگی بینی
  • عطسه كردن
  • صاف كردن گلو
  • مالیدن بینی
  • عطسه آور
  • فین فین كردن
  • اشك ریزش و خارش چشم
  • خارش بینی و یا گلو
  • احتقان بینی
  • سرفه

تفاوت نشانه‌های حساسیت فصلی کودک و سرما خوردگی

عطسه كردن، خارش بینی و گلو، و خارش چشم و قرمزی آن معمولا نشانه‌ی آلرژی‌اند. مانند سرماخوردگی، آلرژی نیز باعث ابریزش بینی می‌شود با این تفاوت كه ظاهری شفاف و آبكی دارد. در سرماخوردگی موكوس خارج شده ضخیم‌تر است و رنگ آن زرد یا سبز می‌باشد. آلرژی و سرماخوردگی هر دو باعث ایجاد علائمی از جمله احتقان، عطسه، آبریزش بینی، خستگی، سردرد، و اشك ریزش می‌شوند. آلرژی علائمی ایجاد می‌کند كه همگی با هم به صورت ناگهانی شروع می‌شوند، درحالی كه علائم سرماخوردگی یكی یكی ایجاد می‌شوند: ابتدا عطسه و سپس آبریزش بینی و در نهایت گرفتگی. سرماخوردگی یا عفونت تنفسی فوقانی توسط ویروس‌ها ایجاد می‌شود و اغلب می‌تواند همراه با تب باشد. علائم سرماخوردگی به طور معمول ١٠ روز طول می‌كشد در حالی كه علائم آلرژی تا زمانی كه كودكتان در معرض مواد ایجاد كننده‌ی آلرژی باشد ادامه میابد. علائم آلرژی می‌تواند به محض آن كه كودكتان دیگر در معرض ماده آلرژن نباشد، فروكش كند. بنابراین از خودتان سوالات زیر را بپرسید:

  • آیا به نظر می‌رسد كه كودكتان همیشه سرماخورده است؟ سرماخوردگی معمولا طی یك هفته الی ١٠ روز فروكش می‌كند اما آلرژی اینگونه نیست.
  • آیا بینی كودكتان به طور پیوسته گرفتگی یا آبریزش دارد؟
  • آیا او به طور مدارم بینی اش را تكان می‌دهد پاك می‌كند یا با دست به سمت بالا می‌كشد كه پزشكان به آن allergic salute می‌گویند؟
  • موكوسی كه از بینی او خارج می‌شود شفاف و نازك است (در مقابل زرد یا سبز و ضخیم بودن) ؟
  • آیا به نظر می‌رسد كه او زیاد عطسه می‌كند؟
  • آیا چشم‌هایش خارش، قرمزی یا اشك ریزش دارد؟
  • آیا پوست زیر چشم او تیره، بنفش یا آبی به نظر می‌رسد كه پزشكان به آن allergic shiners می‌گویند؟
  • آیا او از طریق دهانش نفس می‌كشد؟
  • آیا او سرفه‌های خشك مداوم دارد؟
  • آیا پوست او تحریك شده است یا راش‌های قرمز خارش‌دار دارد؟

اگر شما به یك یا بیشتر از یكی از این سوالات جواب بله دادید، احتمال بالایی وجود دارد كه كودكتان به چیزی در محیط اطرافش آلرژی داشته باشد.

چه زمانی به آسم شك كنیم؟

اگرچه كه آلرژی و آسم اغلب همراه با هم ایجاد می‌شوند، اما در واقع دو موقعیت مجزا از هم‌اند.

  • آسم موقعیت مزمنی است كه در ریه ها آغاز می‌شود .
  • آلرژی واكنشی است كه در سیستم ایمنی آغاز می‌شود .

هر فرد مبتلا به آلرژی آسم ندارد، اما اغلب افراد مبتلا به آسم آلرژی دارند.

تشخیص آلرژی فصلی در كودكان


حساسیت‌های فصلی نسبتاً راحت تشخیص داده می‌شوند زیرا كه  علائم  آن سال به سال به دنبال قرار گرفتن در معرض یك آلرژن ظاهر می‌شوند.

اگر فكر می‌كنید كه ممكن است كودكتان آلرژی داشته باشد با پزشك خود صحبت كنید. پزشك درباره‌ی علائم و زمان ظاهر شدن آن‌ها سوال می‌پرسد و بر اساس جواب‌ها و معاینه‌ی فیزیكی باید قادر باشد كه به تشخیص برسد. برای پیدا كردن علت آلرژی، متخصصان آلرژی معمولا تست‌های پوستی به یك یا دو طریق انجام می‌دهند.

  • یك قطره از آلرژن به شكل مایع پالایش شده‌ای بر روی پوست ریخته می‌شود و در آن ناحیه توسط دستگاه كوچكی سوزن زده می‌شود. اگر كودك به آن آلرژن واكنش نشان دهد پوست آن ناحیه كمی متورم می‌شود.
  • مقدار كمی از آلرژن به زیر پوست تزریق می‌شود. این تست كمی احساس سوزش ایجاد می‌كند اما خیلی دردناك نیست. بعد از حدودا ١٥ دقیقه، اگر یك برجستگی با اطراف قرمز (شبیه نیش حشره) در محل تزریق ایجاد شد، یعنی نتیجه تست مثبت است.

حتی اگر تست پوستی یا تست خون نشان دهنده آلرژی باشند، كودك باید علائم را داشته باشد تا به طور قطعی تشخیص آلرژی گذاشته شود. برای مثال، كودكی كه تست مثبت برای گرده‌ی چمن دارد و هنگامی كه در حال بازی كردن در چمن می‌باشد بسیار عطسه می‌كند، باید در نظر گرفت كه نسبت به گرده‌ی چمن آلرژی دارد.

درمان حساسیت فصلی در كودكان


داروها ممكن است در تسكین حساسیت بالا در نوجوانان كمك كننده باشد، به هر حال هر درمانی كه در اختیار پسر یا دخترتان می‌گذارید مطمئن شوید كه درمان مناسبی بر اساس سن و وزن آن‌ها می‌باشد. با دقت معرفی كنید تا مطمئن شوید دختر یا پسرتان دوز درست را مصرف كرده است. داروهای ژنریك بدون نسخه آلرژی برای بسیاری از افراد مؤثر‌ند و از داروهای نسخه شده آلرژی ارزان‌تر می‌باشند. داروهای بدون نسخه علائم آلرژی را در اغلب كودكان به خوبی كنترل می‌كنند. آنتی هیستامین‌های طولانی اثر غیرمسكن مثل لوراتادین، فكسوفنادین، و سیتریزین (با نام تجاری كلاریتین، آلگرا، و زیرتِك فروخته می‌شود) در فرمول بندی كودكان آمده است. آن‌ها برای عطسه و خارش بسیار مؤثر‌ند اما اثری بر گرفتگی و آبریزش ندارند. یك اسپری بینی به نام نازاكورت كه به تازگی بدون نسخه در این فصل قابل دسترسی است به خوبی هر چهار علامت را كنترل می‌كند. قطره‌های چشمی آنتی هیستامین در از بین بردن خارش كمك كننده‌اند اما در صورت كمتر شدن قرمزی چشم‌ها از مصرف آن‌ها اجتناب كنید.

اگر سؤالی درباره‌ی اینكه چه دارویی برای پسر یا دخترتان مناسب است دارید همه آن‌ها را از پزشك خانواده خود بپرسید. در واقع شما نمی‌توانید آلرژی كودكتان را درمان كنید اما می‌توانید به كودكتان كمك كنید تا احساس بهتری داشته باشد. انواع بسیار زیادی از آلرژی وجود دارد. اگر كودك شما مبتلا به نوع استنشاقی آن است - مانند واكنش به گرده - شما می‌خواهید بدانید كه چه نوع داروهایی وجود دارند. در مصرف هر نوع دارویی مطمئن شوید كه دستورالعمل موجود در برچسب  آن را دنبال می‌كنید. بعضی از انواع شایع داروهای آلرژی شامل:

  • ضد احتقان‌های بینی برای تسكین گرفتگی بینی
  • آنتی هیستامین‌ها معمولاً انتخاب اول درمانی برای درمان آلرژی می‌باشند. مانند اسمشان، اثر هیستامین را مهار می‌كنند تا باعث تسكین عطسه، و خارش و آبریزش بینی شوند.

كورتیكواستروئیدهای استنشاقی نیز ممكن است اغلب مورد استفاده قرار گیرند، اما تنها از طریق نسخه قابل دسترسی‌اند.

چیزهایی كه باید بدانید:

  • بعضی‌ها كوتاه اثر‌اند و باید هر ٤ الی ٦ ساعت مصرف شوند .
  • داروهای طولانی اثر آهسته رهش هر ١٢ الی ٢٤ ساعت مصرف می‌شوند.
  • در بعضی از درمان‌ها از تركیب آنتی هیستامین و ضد احتقان‌ها استفاده می‌شود.
  • شایع‌ترین عارضه دارویی خواب آلودگی و خشكی دهان است.

از متخصص اطفال خود بپرسید كه كدام دارو برای كودك شما بهترین است.

اكثر متخصصین اظهار دارند كه باید داروها را قبل از شروع علائم مصرف كرد تا در حالت غیر فعال بماند. از متخصص اطفال خود بپرسید كه آیا باید به كودك خود داروی آلرژی بدهید:

قبل از خواب. علائم آلرژی اغلب بین ٤ صبح الی ٦ صبح بدتر می‌شوند. اگر به كودكتان قبل از خوابیدن دارو بدهید می‌تواند علائم صبح گاهی او را كنترل كند.

قبل از فصل آلرژی. اگر كودكتان به گرده‌ها آلرژی دارد شما ممكن است بخواهید به او قبل از فصل گرده به مدت ٣ الی ١٠ روز به او آنتی هیستامین بدهید.

همیشه.  اگر كودكتان آلرژی سالانه دارد ، ممكن است لازم باشد به طور مرتب دارو بخورد تا از پیدایش علائم جلوگیری شود.

مثال هایی از داروهای قوی تجویزی :

  • اسپری بینی (Azelastine (Astelin, Astepro
  • (Desloratadine (clarinex
  • (Hydroxyzine (Atarax,Vistaril

اغلب قطره‌های چشمی تنها برای كودكان زیر ٣ سال پیشنهاد می‌شود. داروهای تجویزی متداول شامل:

  • قطره‌های چشمیoptivar   )    Azelastine (
  • (Olopatadine HCL (Pataday, Patanol

قطره چشمی بدون نسخه مانند fumarate   ( Zaditor)    ketotifen

آنتی هیستامین‌های بدون نسخه شامل:

  • سیتریزین (zyrtec)
  • دیفن هیدرامین (benadryl)
  • فكسوفنادین (allegra)
  • لوراتادین (Alavert, claritin)

چیزهایی كه باید بدانید:

  • بعضی‌ها كوتاه اثر‌اند و باید هر ٤ الی ٦ ساعت مصرف شوند .
  • داروهای طولانی اثر اهسته رهش هر ١٢ الی ٢٤ ساعت مصرف می‌شوند.
  • در بعضی از درمان‌ها از تركیب آنتی هیستامین و ضد احتقان‌ها استفاده می‌شود.
  • شایع‌ترین عارضه دارویی خواب آلودگی و خشكی دهان است.

از متخصص اطفال خود بپرسید كه كدام دارو برای كودك شما بهترین است.

در مورد بعضی از آلرژی‌هایی كه سخت كنترل می‌شوند پزشكان معمولاً تست افزایش حساسیت به كودكتان  می‌دهند تا منشا آلرژی را پیدا كنند. پزشك متخصص درمان خود را بر اساس نتایج تست آلرژی پیشنهاد می‌دهد.

پیشگیری از ابتلا به حساسیت فصلی در کودکان


اگر كودك كوچك شما از آلرژی‌های فصلی رنج می‌برد، به دنبال راه‌هایی باشید كه علائم و مصرف زیاد داروها را كاهش دهید :

  • در فصل بهار، كودكان را هنگام شب در خانه نگه دارید زیرا در این ساعات گرده‌ها در بیشترین مقدار می‌باشند.
  • پنجره‌های خانه و ماشین را در روزهای آفتابی و بادی بسته نگه دارید.
  • كودكان كه مدتی را بیرون گذرانده‌اند باید برای رهایی از بقایای گرده‌ها كه روی بدنشان و یا لابه لای موهایشان مانده است دوش بگیرند.
  • پسر یا دختر شما باید بعد از زمان كار بیرون از خانه لباس‌هایشان را عوض كنند زیرا ممكن است گرده‌ها را همراه با لباسشان به داخل خانه بیاورند.
  • لباس‌هایتان را به جای قرار دادن بر بند لباس خارج از خانه، در داخل خانه خشك كنید.

سوالات متداول


بخشی از سوالات متداول در زمینه حساسیت فصلی در کودکان و نوزادان عبارتند از:

كودكان ٣ تا ٥ سال می‌توانند دچار آلرژی‌های فصلی شوند. آلرژن‌های داخلی مانند گردو غبار، حشرات ریز، پر حیوانات خانگی،  می‌تواند بر روی كودكان ١ الی ٢ سال اثر بگذارد. در واقع آلرژی به مواد استنشاق شده در میان كودكان زیر یك سال نادر است. آلرژی‌های كودكی می‌تواند در بالغین  در سن ٤٠ یا ٥٠ سالگی دوباره ظاهر شود یا در تمام طول زندگی باقی بماند.

كودكان معمولا آلرژی را از مادر یا پدر خود به ارث می‌برند. آن‌ها همیشه به چیز مشابهی آلرژی ندارند. شما توانایی این كه آلرژیك باشید را به ارث می‌برید، نه حساسیت به آلرژن خاصی را.

مصرف دارو را در فصل آلرژی ادامه دهید حتی اگر كودكتان احساس بهتری دارد. داروها بخصوص اسپری  بینی را هنگام خواب به او بدهید نه صبح.

كودك خود را هنگامی كه مقدار گرده‌ها به حداكثر می‌رسد یعنی  بین ساعت ٥ الی ١٠ صبح، در خانه نگه دارید. محدودیت در بیرون ماندن كودكتان در این ساعات در كاهش علائم آلرژی بسیار سودمند می‌باشد. به علاوه بیرون ماندن كودك در صبح‌های گرم و خشك كه بیشترین میزان آلرژن در این هنگام است را محدود كنید. اگر كودكتان از آلرژی فصلی رنج می‌برد، مطمئن شوید كه در صورت بیرون ماندن به مدت طولانی، لباس‌هایش را عوض كند و به حمام برود یا دوش بگیرد.

آلرژی‌های فصلی به خودی خود مسئول ایجاد اسهال نیستند اما اگر كودك شما انتی هیستامین مصرف كند اسهال به عنوان عارضه نسبتاً نادری به شمار می‌آید.