بیماری فلج اطفال (پولیومیلیت) و پیشگیری آن با واکسن و قطره خوراکی

بیماری فلج اطفال

بیماری فلج اطفال (پولیو میلیت) یک بیماری ویروسی مسری است که در نوع شدید خود باعث آسیب به اعصاب می‌شود و در نتیجه منجر به فلج شدن، تنگی نفس و گاهی مرگ می‌شود.امروزه، علی رغم تلاش جهانی برای از بین بردن فلج اطفال یا پولیو، این ویروس همچنان روی کودکان و بزرگسالان در بخش‌هایی از آسیا و آفریقا تأثیر می‌گذارد.مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) توصیه می‌کنند در صورتی که  به جاهایی که خطر بیماری فلج اطفال شما را تهدید می‌کند، سفر می‌کنید، اقدامات احتیاطی برای محافظت از خود در برابر فلج اطفال را رعایت کنید.بزرگسالانی که واکسینه شده و قصد سفر به منطقه‌ای را دارند که در آنجا بیماری فلج اطفال شایع است، بهتر است یک واکسن ویروس غیر فعال شده (IPV) را دریافت کنند. ایمنی ایجاد شده پس از این واکسن، مادام العمر می‌باشد.

پولیو، همچنین به عنوان عامل فلج اطفال شناخته می‌شود، و یک عفونت ویروسی بسیار مسری است که می‌تواند منجر به فلج، مشکلات تنفسی یا حتی مرگ شود.فلج اطفال را می‌توان با یک سری علائم یا بدون علائم تشخیص داد. حدود ۹۵ درصد موارد بدون علامت هستند و فقط ۴ تا ۸ درصد از موارد دارای نشانه هستند.

برای دریافت مشاوره در خصوص انجام واکسیناسیون کودکان تحت نظر پزشک متخصص در کلینیک تخصصی امید می توانید با شماره ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰ و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱ تماس بگیرید.

علل بیماری فلج اطفال


ویروس پولیو را می‌تواند از طریق تماس مستقیم با فردی که به ویروس آلوده شده است یا به طور معمول، از طریق غذاهای آلوده و آب انتقال پیدا کند. افراد ویروسی می‌توانند ویروس را تا هفته‌ها از طریق مدفوع خود انتشار دهند. افرادی که ویروس دارند اما نشانه‌ای ندارند می‌توانند ناقل ویروس باشند.

علائم بیماری فلج اطفال


اگرچه فلج اطفال می‌تواند موجب فلج و مرگ شود، اما اکثر افراد مبتلا به ویروس، مریض نمی‌شوند و نمی‌دانند که آلوده و دارای ویروس پولیو هستند.

پولیو میلیت غیر فلج کننده

برخی از افرادی که علائم بیماری ویروسی پولیو را دارند، دچار نوعی از پولیو هستند که موجب فلج شدن نمی‌شوند (پولیوی ناقص). این ویروس معمولا باعث علائم خفیفی شبیه آنفولانزا و نشانه‌های معمول بیماری‌های ویروسی می‌باشد.علائم و نشانه‌هایی که می‌توانند تا ۱۰ روز طول بکشند عبارتند از:

  • تب
  • گلو درد
  • سردرد
  • تهوع
  • خستگی
  • درد کمر و یا گرفتگی
  • درد گردن یا گرفتگی
  • درد یا گرفتگی در بازوها یا پاها
  • ضعف عضلانی یا حساسیت به لمس

پولیوی فلج کننده

این نوع شدید بیماری، بسیار نادر است. علائم اولیه و نشانه‌های پولیوی فلج کننده، مانند تب و سردرد، در اغلب موارد مشابه پولیوی غیر فلج کننده است. با این حال در عرض یک هفته، علائم و نشانه‌های دیگری نیز ظاهر می‌شوند از جمله:

  • از دست دادن رفلکس‌ها
  • درد شدید یا ضعف عضلات
  • سست شدن اندامها و فلاپی (فلج ملایم)

نشانه‌های پس از فلج اطفال

نشانه‌های پس از فلج اطفال، مجموعه‌ای از علائم و نشانه‌های غیر فعال هستند که برخی افراد را سال‌ها پس از ابتلا به ویروس پولیو، تحت تاثیر قرار می‌دهند. علائم و نشانه‌های مشترک عبارتند از:

  • تحلیل پیشرونده عضله یا ضعف مفاصل و درد
  • خستگی
  • تحلیل عضلانی (آتروفی)
  • مشکلات تنفسی یا بلع
  • اختلالات تنفسی در هنگام با خواب مانند ایست تنفسی
  • کاهش تحمل دماهای سرد

چه هنگام باید به دکتر مراجعه کنید


قبل از رفتن به مسافرت به جاهایی از دنیا که در آنجا بیماری فلج اطفال هنوز به طور طبیعی رخ می‌دهد یا جاهایی که واکسن فلج اطفال به صورت قطره خوراکی (OPV) استفاده می‌شود، مانند امریکا مرکزی و جنوبی، آفریقا و آسیا، با پزشک خود مشورت کنید.علاوه بر این، در صورت وجود موارد زیر با پزشک خود تماس بگیرید:

  • کودک شما دوره واکسن را کامل نکرده است.
  • کودک شما یک واکنش آلرژیک به واکسن فلج اطفال نشان می‌دهد.
  • در محل تزریق واکسن فرزند شما مشکل دیگری علاوه بر قرمزی یا زخم، وجود دارد.
  • از سالها پیش ویروس پولیو داشته اید و اکنون احساس ضعف و خستگی بی دلیل دارید.

چه افرادی تحت خطر بیماری فلج اطفال قرار دارند


پولیو به طور عمده کودکان زیر ۵ سال را تحت تاثیر قرار می‌دهد. با این حال، هر کسی که واکسینه نشده است، در معرض خطر بیماری قرار دارد.همانطور که در مورد بسیاری از بیماری‌های عفونی دیگر نیز دیده می‌شود، افرادی که به بیماری فلج اطفال مبتلا هستند، آسیب پذیرترین افراد جامعه را تشکیل می‌دهند. این شامل زنان بسیار جوان، زنان باردار و کسانی می‌باشند که دارای سیستم ایمنی هستند که به طور قابل ملاحظه‌ای به دلیل سایر مشکلات پزشکی تضعیف می‌شوند.هرکس که علیه فلج اطفال، واکسیناسیون و ایمن نشده است، در معرض ابتلا به این عفونت است.سایر عوامل خطر آفرین دیگر برای فلج اطفال یا پولیو عبارتند از:

  • سفر به مناطقی که بیماری فلج اطفال بومی و یا به طور گسترده‌ای شایع است، به ویژه پاکستان و افغانستان اینگونه است.
  • زندگی با فردی که مبتلا به فلج اطفال است.
  • داشتن یک سیستم ایمنی ضعیف
  • زنان باردار بیشتر در معرض ابتلا به بیماری فلج اطفال هستند، اما به نظر نمی‌رسد که بر کودک تاثیر بدی بگذارد.
  • کار در آزمایشگاهی که در آن ویروس زنده نگه داشته می‌شود.

عوارض بیماری فلج اطفال


بیماری فلج اطفال می‌تواند منجر به فلج عضلانی موقت یا دائمی، ناتوانی، ناهنجاری‌های استخوانی و مرگ شود.

واکسن فلج اطفال


تولید واکسن‌های موثر برای جلوگیری از بیماری فلج اطفال یکی از پیشرفت‌های عمده پزشکی در قرن بیستم بود. در طرح جهانی ریشه کنی فلج اطفال، از دو نوع واکسن برای جلوگیری از انتقال فلج اطفال، به شکل واکسن تزریقی ویروس فلج اطفال غیرفعال شده (IPV) و واکسن قطره خوراکی فلج اطفال (OPV) استفاده می‌کنند.اگر تمام افراد یک جامعه در برابر ویروس فلج اطفال مصون باشند، ویروس از میزبان‌های حساس محروم خواهد شد و از بین می‌رود. واکسیناسیون اکثریت جامعه باید حفظ شود تا مانع انتقال و جلوگیری از شیوع بیماری شود. ابتکار جهانی ریشه کنی پولیو دائما در حال ارزیابی و استفاده بهینه از انواع مختلف واکسن برای جلوگیری از فلج اطفال و جلوگیری از انتقال ویروس پولیومیلیت فلج کننده در مناطق مختلف جهان است.

ویروس پولیو میلیت غیرفعال شده (IPV)

ویروس پولیو میلیت غیرفعال شده

واکسن پولیوی غیر فعال شده (IPV) در سال ۱۹۵۵ توسط دکتر جوناس سالک توسعه داده شد. همچنین به نام واکسن سالک IPV شناخته می‌شود که شامل هر سه سویه پولیو ویروس غیرفعال شده (کشته شده) می‌شود. IPV توسط تزریق عضلانی یا تزریق زیر پوستی، تزریق می‌شود و نیاز به یک کاردان بهداشتی آموزش دیده دارد. IVP در خون آنتی بادی را بر علیه هر سه سویه ویروس پولیو تولید می‌کند. در صورت عفونت، این آنتی بادی‌ها از انتشار ویروس به سیستم عصبی مرکزی جلوگیری کرده و از بروز فلج جلوگیری می‌کند.اکثر کودکان چهار بار واکسن ویروسی غیر فعال شده (IPV) را در سنین زیر دریافت می‌کنند:

  • دو ماهگی
  • چهار ماهگی
  • بین ۶ تا ۱۸ ماهگی
  • بین ۴ تا ۶ سالگی زمانی که بچه‌ها تازه به مدرسه می‌روند.

IPV برای افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند، بی‌خطر است، اگر چه مشخص نشده است که چگونه واکسن در مواردی که سیستم ایمنی بسیار ضعیف است، محافظت می‌شود. عوارض جانبی رایج شامل، درد و قرمزی در محل تزریق است.

مزایای استفاده از واکسن پولیو

  • از آنجایی که IPV یک واکسن زنده نیست، هیچ گونه خطری از VAPP وجود ندارد.
  • IPV در اکثر مردم منجر به یک محافظت ایمنی مطلوب می‌شود.

معایب

  • IPV سبب ایجاد کاهش ایمنی در دستگاه گوارش می‌شود. در نتیجه، هنگامی که یک فرد واکسینه شده با IPV با نوع وحشی ویروس پولیو آلوده می‌شود، ویروس هنوز هم می‌تواند در داخل روده بزرگ تقسیم شود و از طریق مدفوع دفع و منتشر می‌شود و همچنان در گردش خون وجود خواهد داشت.
  • IPV بالغ بر پنج برابر گران‌تر از OPV است. اداره بهداشت نیاز به کارکنان بهداشتی آموزش دیده و همچنین تجهیزات و روش‌های تزریق استریل دارد.

ایمنی

IPV یکی از بی خطرترین واکسن‌های مورد استفاده است. به دنبال این نوع واکسیناسیون معمولا هیچ نوع عوارض جدی دیده نشده است.

اثربخشی

IPV در جلوگیری از بیماری‌های فلج کننده ناشی از هر سه نوع ویروس پولیو بسیار موثر است.

استفاده توصیه شده

تعداد زیادی از کشورهای صنعتی و کشورهای عاری از فلج اطفال، از IPV به عنوان یک واکسن انتخابی استفاده می‌کنند. این امر به این دلیل است که خطر ابتلا به فلج اطفال در ارتباط با استفاده مداوم از OPV بیشتر از خطر ابتلا به سویه وحشی این ویروس است.با این حال، به دلیل اینکه IPV انتقال ویروس را متوقف نمی‌کند، OPV هر جایی که بیماری فلج اطفال شایع است، قابل استفاده می‌باشد، حتی در کشورهایی که به طور انحصاری به IPV برای برنامه ایمن سازی متکی هستند، استفاده می‌شود.پس از ریشه کنی فلج اطفال، استفاده از انواع OPV برای جلوگیری از بازگشت انتقال از طریق VDPV، باید متوقف شود.

واکنش آلرژیک به واکسن

IPV می‌تواند در برخی افراد واکنش‌های حساسیت ایجاد کند. از آنجا که این واکسن حاوی مقادیری از آنتی بیوتیک‌های استرپتومایسین، پلی مایکسین B و نئومایسین است، نباید به کسی که به این داروها واکنش نشان می‌دهد، تزریق شود.

علائم و نشانه‌های یک واکنش آلرژیک معمولا در عرض چند دقیقه تا چند ساعت پس از تزریق رخ می‌دهد. از جمله:

  • تنگی نفس
  • ضعف
  • خستگی
  • گرفتگی صدا یا خس خس سینه
  • افزایش ضربان قلب
  • کهیر
  • سرگیجه

اگر شما یا فرزندتان پس از هر نوبت دریافت واکسن، یک واکنش آلرژیک مشاهده کردید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

واکسن خوراکی فلج اطفال (OPV)

واکسن خوراکی فلج اطفال

واکسن‌های ویروس پولیو به شکل قطره خوراکی (OPV)، واکسن غالب در مبارزه برای ریشه کن کردن فلج اطفال است. انواع مختلفی از واکسن‌های پولیو ویروس به شکل قطره خوراکی وجود دارد که ممکن است حاوی یک یا ترکیبی از دو یا هر سه نوع سویه متفاوت ویروس غیرفعال شده باشد. که هر کدام مزایا و معایب منحصر به خود را نسبت به دیگری دارند.پولیو ویروس‌های غیر فعال شده، درون OPV قادر به تکثیر در روده هستند، اما نسبت به سویه وحشی ویروس حدود ۱۰،۰۰۰ بار کمتر قادر به ورود به سیستم عصبی مرکزی هستند. این امر موجب می‌شود تا پاسخ ایمنی علیه ویروس ایجاد شود. تقریبا در همه کشورهایی که فلج اطفال ریشه کن شده است از OPV استفاده کرده اند تا انتقال بین فردی ویروس را از بین ببرند.

مزایا

  • OPV ارزان است.
  • OPV امن و موثر است و حفاظت طولانی مدت در برابر سویه‌هایی که در آنها مورد هدف است، ایجاد می‌کند. OPV ایمنی مخاطی را به خوبی تحریک می‌کند، به همین دلیل است که در قطع انتقال ویروس موثر است.
  • OPV ها به صورت قطره خوراکی استفاده می‌شوند و به متخصص بهداشت و یا سرنگ‌های سوزنی استریل نیاز ندارد. به همین دلیل، استفاده از OPV ها در برنامه‌های واکسیناسیون آسان می‌باشد.
  • چند هفته پس از واکسیناسیون، ویروس موجود در واکسن در دستگاه گوارش تکثیر می‌شود، که از طریق مدفوع دفع شده و می‌تواند به سایر اطرافیان منتقل شود. این بدان معنی است که در مناطقی که اصول بهداشتی ضعیفی دارند، ایمن سازی با OPV می‌تواند منجر به ایمنی "فعال" در افرادی شود که واکسینه نشده اند.

معایب

  • OPV بسیار ایمن و موثر است. با این حال، در موارد بسیار نادری (با نرخ تقریبا ۲ تا ۴ مورد در هر ۱ میلیون تولد)، ویروس زنده در واکسن OPV می‌تواند موجب فلج شود. در بعضی موارد، اعتقاد بر این است که این ممکن است به علت نقص ایمنی ایجاد شود. کمترین خطر ابتلا به بیماری پولیومیلیت فلج کننده (VAPP) مرتبط با واکسن، در اکثر برنامه‌های بهداشتی عمومی مورد پذیرش قرار دارد.
  • در موارد نادری، ویروس واکسن ممکن است بتواند گردش کند، جهش یابد و طی ۱۲ تا ۱۸ ماه مجددا قابلیت واگیر پیدا کند. این به عنوان یک پولیو ویروس مشتق شده از واکسن، شناخته می‌شود

واکسیناسیون بزرگسالان

بزرگسالان به طور معمول، علیه فلج اطفال واکسینه نمی‌شوند؛ زیرا اکثر آنها در حال حاضر ایمن هستند و احتمال ابتلا به فلج اطفال کم است. با این حال، برخی از بزرگسالانی که در معرض خطر ابتلا به فلج اطفال هستند که سری‌های اول واکسیناسیون را به شکل IPV یا قطره خوراکی فلج اطفال (OPV) دریافت کرده‌اند، باید یک نوبت مجدد تزریق IPV را دریافت کنند.یک دوز یادآور IPV، ایمنی مادام العمر را به همراه دارد. بزرگسالانی که در معرض خطر ابتلا هستند، از جمله کسانی که به نقاطی از جهان سفر می‌کنند که در آن بیماری فلج اطفال هنوز اتفاق می‌افتد و یا افرادی که از بیماران دچار فلج اطفال مراقبت می‌کنند.اگر شما واکسینه نشده و یا وضعیت واکسیناسیون شما ثبت نشده است، یک سری مجدد واکسیناسیون فلج اطفال را دریافت کنید. دو دوز IPV در فواصل چهار تا هشت هفته‌ای و یک سوم دوز ۶ تا ۱۲ ماه بعد از تزریق دوز دوم.

تشخیص بیماری فلج اطفال


پزشکان اغلب فلج اطفال را با علایمی مانند گرفتگی گردن و پشت، رفلکس‌های غیر طبیعی، و مشکل بلعیدن و تنفس تشخیص می‌دهند. برای تایید تشخیص، نمونه‌ای از ترشحات گلو، مدفوع یا مایع بی رنگی که مغز و نخاع شما را احاطه کرده (مایع مغزی-نخاعی) برای تشخیص ویروس پولیو بررسی می‌شود.

درمان بیماری فلج اطفال


از آنجایی که درمانی برای فلج اطفال وجود ندارد، تمرکز بر افزایش راحتی، سرعت بخشیدن به بهبود و جلوگیری از عوارض جانبی است. درمان‌های حمایتی عبارتند از:

  • مسکن‌ها
  • تهویه کننده‌های قابل حمل برای کمک به نفس کشیدن
  • ورزش معمولی ​​(فیزیوتراپی) برای جلوگیری از تغییر شکل و از دست دادن عملکرد عضلانی

پیشگیری از بیماری فلج اطفال


واکسن‌ها راه اصلی برای جلوگیری از فلج اطفال هستند.با این حال، روش‌های دیگری برای محدود کردن گسترش این بیماری بالقوه کشنده وجود دارد که عبارتند از:

  • اجتناب از مصرف غذا یا نوشیدنی‌هایی که توسط یک فرد مبتلا به ویروس پولیو خورده شده‌اند.
  • تماس با یک پزشک متخصص که واکسیناسیون شما را انجام می‌دهد.
  • حصول اطمینان از دریافت هر دوز یادآور واکسن که ضروری است.
  • شستن دست‌ها
  • استفاده از ضدعفونی کننده دست زمانی که صابون در دسترس نیست.
  • اطمینان حاصل کنید که فقط با دست‌های تمیز و شسته شده، چشم‌ها، بینی یا دهان خود را لمس کنید.
  • جلوی دهان را هنگامی که عطسه یا سرفه می‌کنید، بگیرید.
  • اجتناب از تماس نزدیک با افراد مریض، از جمله بوسیدن، آغوش گرفتن و عدم استفاده از ظروف غذای مشترک.

 

"کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است."