اسپری و شربت سالبوتامول آسم کودکان: مصرف درست و پیشگیری از عوارض

هر داروی آسمی که پزشک برای شما یا کودکتان تجویز کند، این که شما نقش خود را در کمک به کودک برای اطمینان از مصرف دارو با دوز مناسب ایفا کنید، مهم است. هرگونه نگرانی یا سوالاتی که در مورد داروهای آسم کودک خود داشته باشید به این معنی است که شما نمی‌خواهید این نگرانی‌ها را به فرزندتان انتقال دهید. اما داروهای آسم کودک نمی‌توانند از وی در برابر علائم و حملات آسم محافظت کنند مگر اینکه آنها را بطور صحیح مصرف کنند. پزشکان و متخصصین درمان‌های آسم برای کودکان را بر اساس دستورالعمل‌های بالینی برای مراقبت آسم که آخرین شواهد بالینی را در نظر می‌گیرند، تجویز می‌کنند. کودک شما باید دارویی به نام سالبوتامول را مصرف کند. در ادامه توضیحاتی در مورد تاثیر سالبوتامول، نحوه‌ی مصرف و عوارض جانبی یا مشکلات احتمالی ناشی از مصرف آن ارائه می‌شود.

در طول حملات آسم، راه‌های هوایی به ریه‌ها تنگ می‌شوند و تنفس را سخت می‌کند که باعث بروز علائمی چون سرفه، خس خس و تنگی نفس می‌گردد. سالبوتامول به باز شدن راه‌های هوایی کمک کرده و در نتیجه علائم حمله را برطرف می‌کند. این دارو با استفاده از یک وسیله‌ی مخصوص به نام افشانه یا اسپری مصرف می‌شود بطوری که دارو وارد مجای هوا و ریه‌ها می‌گردد. پزشک شما یک برنامه‌ی کنترل آسم را تهیه می‌کند که درمان‌های مورد نیاز کودک و زمان مصرف آنها را توضیح می‌دهد. پزشک همچنین نحوه‌ی استفاده از سالبوتامول را با توجه به این برنامه توضیح می‌دهد. سالبوتامول معمولاً در هنگام نیاز مصرف می‌شود تا حمله‌ی آسم را در زمان شروع آن درمان کند (حمله حاد) و خس خس ناشی از سرما یا ورزش را برطرف کند.

متخصصین مجرب کلینیک تخصصی اطفال کودکان امید آماده‌ی پاسخگویی به سوالات شما در زمینه‌ی مصرف و تجویز سالبوتامول هستند. برای رزرو نوبت و دریافت مشاوره با شماره تلفن  ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱  تماس بگیرید.

سالبوتامول چیست؟


سالبوتامول عضلات موجود در دیواره‌ی راه‌های هوایی کوچک در ریه‌ها را شل می‌کند. این کار به باز کردن مجاری هوا کمک کرده و باعث رفع تنگی قفسه سینه، خس خس و سرفه می‌شود تا کودک بتواند راحت‌تر نفس بکشد. این دارو تحت عنوان یک برونکودیلاتور یا داروی تسکین دهنده شناخته می‌شود. سالبوتامول همچنین به جلوگیری از تنگی نفس و خس خس در طول ورزش نیز کمک می‌کند.

قبل از مصرف سالبوتامول توسط کودک


  • در صورتی که فرزندتان به سالبوتامول حساسیت دارید به پزشک اطلاع دهید.
  • اگر کودک هر یک از شرایط زیر را دارد پزشک را در جریان قرار دهید. ممکن است در این شرایط نیاز به اقدامات احتیاطی باشد:
  • بیماری قلبی یا عروق خونی
  • تیروئید بیش فعال
  • فشار خون بالا
  • ضربان قلب نامنظم

سالبوتامول به چه صورت در دسترس است؟


سالبوتامول به صورت انواع مختلف اسپری‌های هواپخش و پودر خشک وجود دارد که برندهای متفاوتی دارند. این اسپری‌ها معمولاً به رنگ آبی می‌باشند.

چه مقدار باید مصرف شود؟


دستورالعمل‌های زیر را با دقت رعایت کنید:

برای یک حمله‌ی حاد آسم

  • یک پف از اسپری زده شود. ۱۵ تا ۳۰ ثانیه منتظر مانده و سپس یک بار دیگر از اسپری استفاده شود. می‌توانید حداکثر ۱۰ پف از اسپری را استفاده کنید و بین هر یک نیز ۱۵ تا ۳۰ ثانیه صبر کنید.۱۰ دقیقه منتظر بمانید. اگر تنفس کودک بهتر نشد، مانند بالا ۱۰ پف دیگر استفاده کنید. در همین حال با اورژانس نیز تماس بگیرید.
  • بعد از بهبود تنفس کودک، باید بعد از یک ساعت، ۴ تا ۶ پف دیگر از اسپری استفاده شود. در صورتی که قبل از آن نیاز به استفاده از اسپری پیدا کرد، باید کودک خود را نزد پزشک یا بیمارستان ببرید.در صورتی که تنفس کودک شما بهتر نشد یا بدتر شد و یا ظرف ۴ ساعت یک حمله‌ی دیگر را تجربه کرد باید وی را به بیمارستان ببرید.

پیشگیری از خس خس

اگر کودک شما در حین ورزش خس خس می‌کند، ممکن است پزشک توصیه کند که از قبل از شروع ورزش از اسپری سالبوتامول استفاده نماید.

چگونه باید سالبوتامول را مصرف کرد؟


در ادامه دستورالعمل استفاده از اسپری‌های سالبوتامول ارائه شده است. همراه با اسپری نیز یک دفترچه ارائه می‌شود که چگونگی استفاده از آن را توضیح داده است. پزشک چگونگی استفاده از اسپری هواپخش و آسم‌یار را به شما نشان می‌دهد. اگر مطمئن نیستید که از اسپری به درستی استفاده می‌کنید یا نیاز به کمک دارید، از پرستار یا متخصص داروخانه درخواست کنید که به شما کمک کند. استفاده‌ی صحیح از وسایل آسم مهم است، در غیر این صورت داروی کافی وارد ریه‌ها نخواهد شد. اسپری هواپخش معمولاً با وسیله‌ای به نام آسم یار (spacer) استفاده می‌شود تا دارو راحت‌تر وارد ریه‌ها شود. روش صحیح برای استفاده از یک اسپری هواپخش و آسم یار در ادامه ذکر شده است. کودکان بزرگ‌تر ممکن است بتواند بدون آسم یار از اسپری استفاده کنند، برای مثال کودکانی که در سنین مدرسه هستند. در این صورت، پزشک یک وسیله‌ی متفاوت به نام اسپری پودر خشک را برای کودک توصیه می‌کند. روش صحیح برای استفاده از این اسپری نیز توضیح داده می‌شود.

استفاده از اسپری هواپخش با آسم یار

  • دستگاه آسم یار را با توجه دستورالعمل‌های همراه با آن آماده کنید.
  • برای یک کودک خردسال، ماسک را به دهانه‌ی آسم یار متصل کنید. اگر کودک می‌تواند دهانه‌ی آسم یار را داخل دهان نگه داشته و محکم بین لب‌های خود قرار دهد، ممکن است نیازی به استفاده از ماسک نباشد.
  • سر اسپری را بردارید و مطمئن شوید که دهانه تمیز است.
  • در حالی که اسپری را صاف نگه داشته‌اید، انگشت شست خود را در زیر اسپری و انگشت اول را در بالای آن قرار دهید. سپس چند بار اسپری را به بالا و پایین تکان دهید.
  • در صورتی که اسپری جدید باشد یا به مدت ۳ روز یا بیشتر استفاده نشده باشد، یک پف باید به هوا زده شود.
  • دهانه‌ی اسپری را وارد آسم یار کنید و باید به راحتی و محکم در جای خود قرار بگیرد.
  • ماسک را روی دهان و بینی کودک قرار دهید و مطمئن شوید که محکم روی پوست دور دهان قرار می‌گیرد. در طول این مرحله به کودک خود قوت قلب بدهید زیرا ممکن است پریشان و مضطرب شود.
  • یک بار قوطی هواپخش را با انگشت اول فشار دهید. این کار یک پف را وارد آسم یار می‌کند.
  • ماسک را در جای خود نگه دارید و به کودک خود بگویید که ۵ نفس عمیق و آرام بکشد. در این مرحله نباید عجله کرد.
  • در صورتی که نیاز به بیشتر از یک دوز باشد، یک دقیقه منتظر بمانید و مراحل قبل را تکرار کنید.
  • کودک باید دهان خود را کامل با آب بشوید یا دندان‌های خود را مسواک بزند.

استفاده از اسپری پودر خشک

انواع مختلفی از اسپری‌های پودر خشک وجود دارد. این اسپری‌ها با آسم یار استفاده نمی‌شوند. برای آماده کردن این اسپری دستورالعمل‌های همراه با آن را رعایت کنید. در صورتی که از نحوه استفاده از آن مطمئن نیستید، از متخصص داروخانه یا پزشک بخواهید که به شما نشان دهد. دستوراالعمل‌های زیر برای بیشتر اسپری‌های پودر خشک صادق هستند.

  • از فرزند خود بخواهید که تا حد ممکن بطور طبیعی نفس بکشد. دهانه‌ی اسپری را محکم بین لب‌ها قرار دهید.
  • بعد از اینکه شروع به تنفس کرد، دوز تجویز شده توسط پزشک را وارد کنید. کودک باید به داخل نفس بکشد تا دارو را وارد ریه‌های خود کند.
  • اسپری را از دهان کودک خارج کنید. کودک باید دهان خود را ببندد و ۵ تا ۱۰ ثانیه یا تا مقداری که می‌تواند نفس خود را نگه دارد. سپس می‌تواند بطور عادی نفس بکشد. در این مرحله نباید عجله کرد.
  • در صورتی که کودک نیاز به بیشتر از یک دوز داشته باشد،‌ باید به مدت یک دقیقه یا بیشتر بطور عادی نفس بکشد و سپس دوز بعدی را وارد کرد.
  • کودک باید بعد از مصرف دارو دهان خود را کامل با آب بشوید یا مسواک بزند.

دارو چه زمانی باید تاثیر بگذارد؟


سالبوتامول باید تقریباً بلافاصله بعد از هر دوز تاثیر خود را بگذارد و کودک بتواند راحت‌تر نفس بکشد.

اگر کودک حالت تهوع داشته باشد چه باید کرد؟


در صورتی که کودک در هر زمانی احساس ناخوشی داشته باشد، نباید یک دوز دیگر را به وی بدهید، زیرا داروی وارد شده همچنان تاثیر خواهد داشت.

اگر بیش از حد از دارو استفاده شود چه باید کرد؟‌


احتمال دادن مقدار بیش از حد سالبوتامول به کودک کم است، و مصرف یک دوز بیشتر به احتمال زیاد مشکلی ایجاد نمی‌کند. اگر دوز زیادی مصرف شده باشد (شاید در طول یک درمان حاد)، ممکن است کودک دچار لرزش شود و تپش قلب سریع‌تری داشته باشد. در این صورت، با پزشک تماس بگیرید یا کودک را به بیمارستان ببرید.

آیا عوارض جانبی احتمالی وجود دارند؟

ما از دارو برای بهتر شدن حال کودک خود استفاده می‌کنیم، اما گاهی اوقات داروها دارای عوارض جانبی ناخواسته‌ای هستند. هرچند از آنجایی که سالبوتامول مستقیماً وارد ریه‌ها می‌شود، احتمال بروز عوارض جانبی بسیار کم است. ممکن است کودک دچار لرزش (بخصوص در دست‌ها)، تنش عصبی، سردرد، ضربان قلب سریع، اختلال خواب، تغییرات رفتاری یا گرفتگی عضلانی در صورت مصرف زیاد سالبوتامول شود، اما این موارد نادر هستند. گاهی اوقات ممکن است عوارض جانبی رخ دهند که در بالا ذکر نشده است. در صورتی که متوجه هر چیز غیر عادی شدید، با پزشک تماس بگیرید.

آیا می‌توان داروهای دیگر را همراه با سالبوتامول مصرف کرد؟


  • شما می‌توانید به کودک خود داروهایی را بدهید که حاوی پاراستامول یا ایبوپروفن هستند، مگر اینکه پزشک خلاف آن دستور داده باشد.
  • قبل از دادن هرگونه دارو به کودک با پزشک یا متخصص داروخانه مشورت کنید. این برای داروهای گیاهی یا مکمل هم صادق است.

آیا باید چیز دیگری در مورد داروی سالبوتامول دانست؟


حملات آسم می‌توانند به سرعت بدتر شوند. در صورتی که علائم آسم کودک بهتر نشوند، یا تنفس دشوار باشد، باید بلافاصله کودک خود را به بیمارستان ببرید یا با اورژانس تماس بگیرید.

  • مهم است که کودک بطور صحیح از اسپری استفاده کند، بطوری که سالبوتامول بتواند بطور کامل وارد ریه‌ها شود و احتمال بروز عوارض جانبی کم شود. اگر از نحوه‌ی استفاده مطمئن نیستید، یا از استفاده‌ی صحیح آن اطمینان ندارید، با پزشک تماس بگیرید.
  • کودک باید همیشه اسپری سالبوتامول را همراه خود داشته باشد.
  • مطمئن شوید که هر فردی که از فرزند شما مراقبت می‌کند، از اینکه وی دچار آسم است مطلع بوده و با نحوه‌ی استفاده از اسپری آشنا باشد. ممکن است نیاز به اتخاذ تمهیداتی در مدرسه‌ی کودک باشد.
  • سالبوتامول یکی از چندین داروی مورد استفاده برای درمان آسم است. در صورتی که کودک بیشتر از حالت عادی نیاز به مصرف سالبوتامول داشته باشد، با پزشک تماس بگیرید زیرا ممکن است به این معنی باشد که آسم بدتر شده است.
  • آسم یار را حداقل یک بار در ماه با آب صابون گرم تمیز کنید و اجازه دهید خشک شود. این کار مانع تجمع دارو در داخل آن می‌گردد. از پارچه برای خشک کردن آسم یار استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث جلوگیری از کار کردن صحیح وسیله شود.

نکات مهم برای کمک به کودکان جهت استفاده از اسپری


کمک به کودکان نوپا

در صورتی که کودک کمتر از ۵ سال سن داشته باشد، باید همراه با اسپری از آسم یار استفاده کند و ممکن است تا زمانی که برای استفاده از آسم یار با دهانه آماده شود نیاز به ماسک صورت داشته باشد. پزشک در مورد اینکه کدام روش برای کودک شما مناسب‌تر است هر ۶ ماه یک بار صحبت می‌کند.این موارد را رعایت کنید:

  • دستان خود را بشویید.
  • فرزند خود را در حالت راحت روی پاهای خود قرار دهید.
  • درپوش روی دهانه‌ی اسپری را بردارید.
  • اسپری را صاف نگه دارید، آن را قبل از هر فشار تکان دهید تا دارو به خوبی عمل کند.
  • اسپری را در انتهای آسم یار قرار دهید.
  • در صورتی که کودک از آسم یار همراه با ماسک استفاده می‌کند، مطمئن شوید که ماسک محکم دور دهان و بینی را گرفته تا دارو خارج نشود.
  • اگر کودک از آسم یار با دهانه استفاده می‌کند، از وی بخواهید تا لب‌های خود را محکم دور آن ببندد.
  • بالای اسپری را فشار دهید تا یک دوز دارو خارج شود.
  • به کودک خود بگویید که به آرامی و عمیق نفس خود را به داخل بکشد.
  • قبل از دادن یک دوز دیگر حداقل یک دقیقه منتظر بمانید.
  • بعد از اتمام کار، اسپری را از آسم یار جدا کنید.
  • درپوش دهانه را روی آن گذاشته و اسپری و آسم یار را در جای امنی قرار دهید.

کمک به کودکان بزرگ‌تر

با افزایش سن کودک، ادامه دادن استفاده از آسم یار قابل قبول است زیرا آسم یارها دارو را داخل خود نگه می‌دارد و کودک نگران فشار دادن اسپری و همزمان نفس کشیدن به داخل نخواهد بود. در این صورت استفاده از اسپری آسان‌تر و موثرتر می‌باشد. استفاده از آسم یار همچنین به جلوگیری از بروز عوارض جانبی احتمالی مانند برفک و گلو درد کمک می‌کند.به کودک خود یادآوری کنید که:

  • دستان خود را بشوید.
  • درپوش دهانه‌ی اسپری را بردارد.
  • در حالی که اسپری را صاف نگه داشته،‌ قبل از هر فشار اسپری را تکان دهد.
  • اسپری را در انتهای آسم یار قرار دهد.
  • دهانه را داخل دهان گذاشته و محکم لب‌های خود را دور آن فشار دهد.
  • بالای اسپری را فشار دهد تا یک دوز دارو خارج شود.
  • به آرامی و عمیق نفس خود را به داخل بکشد.
  • قبل از مصرف یک دوز دیگر حداقل یک دقیقه منتظر بماند.
  • بعد از اتمام کار، اسپری را از آسم یار جدا کند.
  • درپوش دهانه را روی آن گذاشته و اسپری و آسم یار را در جای امنی قرار دهد.

شربت سالبوتامول چیست؟


شربت سالبوتامول برای بیماری‌های تنفسی، اختلال ریه، آسم و بیماری‌های دیگر استفاده می‌شود. همچنین ممکن است برای اهدافی که در توضیحات دارو ذکر نشده نیز مورد استفاده قرار بگیرد. شربت سالبوتامول حاوی سالبوتامول که یک ماده‌ی فعال است می‌باشد و با شل کردن عضلات دیواره‌ی راه‌های تنفسی کوچک در ریه‌ها عمل می‌کند.

کاربردهای شربت سالبوتامول

شربت سالبوتامول برای درمان، کنترل، پیشگیری و بهبود بیماری‌ها، شرایط و علائم زیر استفاده می‌شود:

  • بیماری تنفسی
  • اختلال ریوی
  • آسم
  • برای اهداف دیگر که در اینجا ذکر نشده است.

قبل از استفاده از شربت سالبوتامول، به پزشک در مورد فهرست داروهای مصرفی کودک خود، محصولات بدون نسخه (مانند ویتامین‌ها، مکمل‌های گیاهی و غیره)، حساسیت‌ها، بیماری‌های گذشته، و مشکلات فعلی سلامتی (برای مثال نیاز به جراحی در آینده) اطلاع دهید. برخی شرایط پزشکی ممکن است کودک را بیشتر مستعد ابتلا به عوارض جانبی دارو کنند. دارو باید طبق تجویز پزشک یا دستورالعمل‌های همراه با آن مصرف شود. دوز مصرفی بسته به وضعیت بیماری تعیین می‌شود. در صورتی که بیماری ماندگار بوده یا بدتر شود باید پزشک را در جریان قرار دهید. نکات مهم در مورد مصرف دارو عبارتند از:

  • همیشه اسپری را در حین تخلیه‌ی دوز صاف نگه دارید.
  • همیشه بعد از استفاده درپوش اسپری را در جای خود قرار دهید.
  • در صورت پرکاری غده تیروئید باید با پزشک مشورت کنید.
  • بیشتر از مقدار توصیه شده نباید مصرف کرد.
  • در طول استفاده، بطور منظم دهانه را با یک دستمال بدون فیبر تمیز کنید.
  • بیماری قلبی ناشی از فشار خون بالا باید به پزشک اطلاع داده شود.
  • در صورت درد در قفسه سینه یا بیماری قلبی باید اقدامات احتیاطی را رعایت کنید.

شربت سالبوتامول- تداخلات دارویی

در صورتی که از داروهای دیگر یا محصولان بدون نسخه بطور همزمان استفاده می‌کنید، تاثیرات شربت سالبوتامول ممکن است تغییر کند. این امر می‌تواند خطر بروز عوارض جانبی را افزایش داده و باعث شود که دارو به خوبی عمل نکند. در مورد تمام داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌های گیاهی که استفاده می‌کنید به پزشک بگویید تا بتواند به جلوگیری یا کنترل تداخلات دارویی کمک کند. شربت سالبوتامول ممکن است با داروها و محصولات زیر تداخل پیدا کند:

  • آمینوفیلین
  • اتوموکستین
  • دیگوکسین
  • داروهای افسردگی
  • فوروزماید
  • متیل‌دوپا
  • استروئیدها
  • تئوفیلین

از دست دادن یک دوز دارو

در صورتی که شما یک دوز دارو را از دست دادید، باید بلافاصله دارو را مصرف کنید. اگر زمانی که متوجه می‌شوید نزدیک به زمان مصرف دوز بعدی باشد، باید دوز از دست رفته را رها کنید و طبق برنامه دوز بعدی را مصرف کنید. برای جبران دوز از دست رفته نباید دوز بیشتری را مصرف کنید. در صورتی که بطور مکرر دوزهای خود را جا می‌اندازید، از زنگ هشدار استفاده کنید یا از اعضای خانواده بخواهید که به شما یادآوری کنند. در صورتی که اخیراً دوزهای زیادی را از دست داده‌اید در مورد تغییر در برنامه‌ی زمان بندی دوزها یا تنظیم یک برنامه جدید با پزشک مشورت کنید.