مخملک (تب اسکارلت) در کودکان: علت، علائم، تشخیص و درمان

تب اسکارلت (مخملک)بیماری است که باعث ایجاد راش‌های صورتی یا قرمز می‌شود و عمدتاً کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این تب اگر درمان‌ نشده باقی بماند گاهی منجر به ظهور عوارض شدید می‌شود. درگذشته مخملک کودکان بیماری مزمن و خطرناک دوران کودکی به‌حساب می‌آمد اما امروزه آنتی‌بیوتیک‌ها آن را بسیار نادرتر و کم‌خطرتر کرده‌اند. با این‌ حال هنوز شیوع کمی دارد. خطر ابتلا به بیماری تب اسکارلت در کودکان ۵ تا ۱۵ سال نسبت به سنین دیگر بیشتر است. حدود ۸۰ درصد موارد در کودکان زیر ۱۰ سال رخ می‌دهد.

مخملک یک بیماری عفونی شایع در کودکان و نوجوانان است. آشنایی با این بیماری و درمان آن، اهميت زيادي دارد و باعث می‌شود عوارض ناشی از این بیماری به حداقل برسد. در صورت مشاهده علائم مخملک در کودک خود به متخصص اطفال مراجعه کنید تا پس از بررسی کودک توسط پزشک، دستورات لازم برای درمان کودک صادر شود.متخصصین ما در کلینیک اطفال امید آماده پاسخگویی به کلیه سؤالات شما در زمینهٔ بیماری مخملک در کودکان هستند .در صورت کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره‌های ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰  و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱ تماس بگیرید.

علل تب اسکارلت یا مخملک کودکان


مخملک توسط باکتری استرپتوکوک بتا همولیتیک گروه A ایجاد می‌شود که همان باکتری است که باعث گلو درد می‌شود. وقتی باکتری سم را آزاد می‌کند علائم تب اسکارلت رخ می‌دهد.

علائم تب اسکارلت



نشانه‌ها و علائم مخملک در کودکان معمولاً در حدود ۱ تا ۴ روز پس از عفونت اولیه ظاهر می‌شوند. اولین علائم مخملک معمولاً عبارت‌اند از:

  • التهاب گلو، گلو درد، گاهی اوقات با لکه‌های سفید یا زردرنگ
  • تب ۳۸٫۳ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر اغلب با لرز در بدن
  • راش ۱۲ تا ۴۸ ساعت پس از علائم اولیه ظاهر می‌شود.

لکه‌های قرمز بر روی پوست ظاهر می‌شوند که به راش قرمز یا صورتی روشن تبدیل می‌شوند که مانند آفتاب‌سوختگی هستند. زبری پوست هنگام لمس آن احساس می‌شود. راش به گوش، گردن، آرنج، ران و کشاله ران، سینه و سایر قسمت‌های بدن گسترش می‌یابد. معمولاً راش‌ها بر روی صورت ظاهر نمی‌شوند اما گونه‌های بیمار سوزش دارند و ناحیه اطراف دهان کم‌ رنگ می‌شود. اگر یک شیشه‌ بر روی پوست فشار دهید راش‌ها سفید می‌شوند. سایر علائم احتمالی عبارتند از:

  • مشکل بلع
  • احساس ناخوشی
  • سر درد 
  • خارش
  • تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها و دل‌ درد
  • ظاهر شدن رگ‌های خونی در بدن، به‌ عنوان مثال زیر بغل، کشاله ران، آرنج، زانو و گردن
  • غدد گردن و گره‌های لنفاوی متورم که به لمس حساس می‌شوند.
  • ایجاد لایه سفیدرنگ روی زبان
  • اگر درد شدید عضلانی، استفراغ یا اسهال رخ دهد پزشک باید سایر علل احتمالی مانند سندرم شوک سمی را رد کند.

پوست دست‌ها و پاها تا ۶ هفته پس از راش ریزش می‌کند.

راش‌ها چگونه گسترش می‌یابند؟


تب اسکارلت از طریق مایعات از دهان و بینی عبور می‌کند. هنگامی که فرد آلوده سرفه یا عطسه می‌کند باکتری‌های موجود در قطرات آب از هوا عبور می‌کنند و افراد دیگر می‌توانند به‌ وسیله استنشاق هوا یا لمس کردن وسایلی مانند دستگیره درب و سپس لمس بینی و دهان آلوده شوند. دست زدن به پوست فردی که عفونت استرپتوكوكی دارد نیز می‌تواند عفونت را گسترش دهد. استفاده از حوله، حمام یا لباس فرد آلوده خطر را افزایش می‌دهد. فرد مبتلا به تب اسکارلت اگر درمان نشده باشد حتی تا چندین هفته ممکن است بیماری را به دیگران انتقال دهد حتی پس از این که علائم از بین رفته باشد. برخی افراد عفونت را بدون هیچ‌گونه علامتی انتقال می‌دهند. فقط کسانی که به سموم حساس هستند علائم را بروز می‌دهند. به‌ طور معمول، عفونت ممکن است از طریق لمس یا مصرف مواد غذایی آلوده، به‌ ویژه شیر، رخ دهد. باکتری‌ها می‌توانند به‌ راحتی در میان افرادی که در تماس نزدیک هستند، به‌طور مثال در مدرسه، خانه یا محل کار گسترش پیدا کنند.

عوارض مخملک در کودکان


اکثر افراد عوارض را تجربه نمی‌کنند اما ممکن است موارد زیر رخ دهند:

  • عفونت گوش، ازجمله عفونت گوش میانی
  • پنومانی
  • آبسه گلو
  • سینوزیت 
  • التهاب کلیه‌ها، به علت پاسخ ایمنی به باکتری‌های سرطانی و احتمالاً دراز مدت ابتلا به بیماری کلیه
  • تب روماتیسمی
  • عفونت‌های پوستی

عوارض زیر ممکن است اما بسیار نادر است:

  • نارسایی حاد کلیه
  • مننژیت، التهاب غشاهای اطراف مغز و نخاع
  • بیماری بورسیت نکتوست، یک بیماری گوشتی جدی است.
  • سندرم شوک سمی
  • اندوکاردیت، عفونت داخلی پوشش قلب
  • عفونت استخوان و مغز استخوان، شناخته‌ شده به عنوان استئومیلیت

یکی دیگر از خطرهای شناخته‌ شده به عنوان اختلالات عصبی مصنوعی اتوایمیون کودکان مرتبط با عفونت استرپتوکوک است. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که عفونت باکتریایی استروژن ممکن است به واکنش‌های خود ایمنی منجر شود که باعث تشدید نشانه‌های اختلالات دوران کودکی می‌شود که شامل اختلال وسواس فکری یا عملی، سندرم تورت و اختلال بیش فعالی کمبود توجه است. افزایش علائم معمولاً بعد از چند هفته یا چند ماه اتفاق می‌افتند.

تشخیص مخملک


برای بررسی علائم تب اسکارلت پزشک کودک شما ابتدا معاینه فیزیکی انجام خواهد داد. در طول معاینه پزشک وضعیت زبان، گلو و لوزه‌ها را بررسی می‌کند. او همچنین گره‌های لنفاوی بزرگ و ظاهر و بافت راش را بررسی می‌کند. اگر پزشک احتمال دهد که کودک مبتلا به مخملک شده است از سلول‌های انتهای گلو نمونه‌برداری می‌کند تا آن‌ها را تجزیه‌ و تحلیل کند. سپس نمونه به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا مشخص شود که استرپتوکوک گروه A وجود دارد یا خیر.

درمان مخملک کودکان


بیشتر موارد تب اسکارلت خفیف در طول یک هفته بدون درمان خودبه‌خود رفع می‌شوند. با این حال درمان مهم است زیرا این امر باعث تسریع بهبود و کاهش خطر بروز عوارض می‌شود.

داروها

  • تب اسکارلت معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌شود. آنتی‌بیوتیک‌ها باکتری‌ها را می‌کشند و به سیستم ایمنی بدن کمک می‌کنند تا باکتری‌ها باعث عفونت نشوند. شما باید اطمینان حاصل کنید که کودک کل دوره مصرف داروهای تجویز شده را کامل کند. در نظر گرفتن همه این موارد از بازگشت عفونت جلوگیری می‌کند.
  • تیلنول یا استامینوفن ممکن است به کاهش درد و خارش کمک کند و تب را کاهش دهد.
  • لوسیون کالامین می‌تواند به کاهش خارش کمک کند.

درمان‌های دیگر

پزشک کودک همچنین ممکن است داروهایی را برای کمک به کاهش گلو درد تجویز کند. سایر درمان‌ها شامل خوردن یخمک، بستنی یا سوپ گرم است. قرقره با آب‌ نمک و استفاده از بخار سرد نیز شدت و گلودرد را کاهش می‌دهد. همچنین کودک باید مقدار زیادی آب بنوشد تا از بی‌آب شدن بدن جلوگیری شود.

پیشگیری


بهترین راه برای جلوگیری از انتقال تب اسکارلت و دیگر بیماری‌های عفونی عبارتند از:

  • قرنطینه و ممانعت از نزدیکی به دیگران ازجمله عدم حضور در مدرسه
  • دست‌ها را کاملاً با آب گرم و صابون بشویید و دستمال استفاده شده را بلافاصله دور بیندازید.
  • شستشوی کامل و مکرر دست‌ها با آب گرم و صابون
  • لیوان و غذایتان را با کسی تقسیم نکنید.
  • هنگام سرفه و عطسه کردن بینی و دهان را با استفاده از دستمال یا آرنج بپوشانید.