سندروم نوزاد لرزان و پیشگیری از آسیب‌های ناشی از تکان شدید کودک

کودک لرزان

سندروم "نوزاد لرزان" یا "تکان شدید کودک" یک آسیب‌دیدگی جدی مغزی است که به علت تکان شدید و با شتاب کودکان به وجود می‌آید. سندرم کودک لرزان، نوعی سوءمراقب از کودکان محسوب می‌شود که موجب آسیب شدید مغزی می‌شود. این اتفاق می‌تواند با تکان دادن نوزاد در عرض کمتر از ۵ ثانیه اتفاق افتد. بافت مغزی نوزادان نرم است و عضلات گردن آن‌ها نیز ضعیف می‌باشد. همچنین عروق خونی آن‌ها نیز ظریف و حساس است. تکان شدید نوزاد یا کودکان نوپا می‌تواند باعث برخورد بافت مغز به دیواره استخوانی جمجمه شود. این امر می‌تواند باعث کبودی، خونریزی و تورم بافت مغز گردد. در موارد شدیدتر ممکن است استخوان‌های نوزاد شکسته شود و یا چشم‌ها، نخاع و گردن کودک صدمه ببیند.سندرم تکان شدید نوزاد در كودكان زير ۲ سال شایع‌تر است، اما می‌تواند تا ۵ سالگي بر كودكان تأثير بگذارد. در اغلب موارد سندرم نوزاد لرزان در نوزادان ۶ تا ۸ هفته رخ می‌دهد، چراکه در این زمان کودکان بیشتر گریه می‌کنند.

سندروم نوزاد لرزان خطری جدی و تهدیدکننده برای نوزادان است.بازی با نوزاد، مانند تاب دادن کودک بر روی پاها یا پرتاب کودک به هوا، الزاماً منجر به سندروم نوزاد لرزان نمی‌شود. بلکه این وضعیت زمانی اتفاق می‌افتد که شخصی کودک را فراتر از حد طبیعی تکان دهد.هرگز نباید تحت هر شرایطی کودک خود را تکان شدید بدهید. تکان دادن شدید نوزاد یا کودک نوعی سوء مراقبت جدی و تعمدی محسوب می‌شود. چنین وضعیتی می‌تواند زندگی کودک را تهدید کند، بنابراین نیاز به درمان‌های اورژانسی پزشکی دارد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر و نوبت ویزیت در کلینیک تخصصی اطفال امید تحت نظر دکترمتخصص اطفال مربوطه ، می‌توانید با شماره ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۰ و ۰۲۱۸۸۸۹۸۴۴۱  تماس بگیرید.

چه عواملی باعث سندروم کودک لرزان می‌شود؟


سندرم کودک لرزان زمانی اتفاق می‌افتد كه نوزاد يا كودك نوپا به‌صورت شدید تکان داده شود. ممکن است برخی افراد برای قطع گریه نوزاد او را به‌صورت غیرطبیعی تکان دهند. اگرچه ممکن است تکان دادن باعث قطع گریه کودک شود، اما درنهایت ممکن است به دلیل حرکت شدید، کودک دچار آسیب مغزی گردد.عضلات گردن نوزادان ضعیف است و غالباً نمی‌توانند پشتیبانی لازم را از سر نوزاد به عمل‌آورند. وقتی یک نوزاد به‌شدت تکان می‌خورد، سرش بدون کنترل حرکت خواهد کرد. حرکت شدید و مکرر سر باعث می‌شود مغز کودک با داخل جمجمه برخورد داشته باشد، این امر می‌تواند منجر به کبودی، تورم و خونریزی بافت مغز شود.

نشانه‌های سندروم تکان شدید کودک چیست؟


علائم سندرم تکان نوزاد ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • مشکل در بیدار ماندن کودک
  • لرزش بدن
  • اختلال در تنفس
  • اختلال در تغذیه
  • استفراغ
  • تغییر رنگ پوست
  • تشنج
  • کما
  • فلج شدن اندام‌ها

در صورت مشاهده علائم سندروم نوزاد لرزان، بلافاصله کودک خود را به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس برسانید. این نوع آسیب‌دیدگی می‌تواند زندگی فرزند شما را تهدید کند و منجر به آسیب‌دیدگی دائمی مغز شود.

چگونه سندروم تکان شدید نوزاد تشخیص داده می‌شود؟


چگونه سندروم تکان شدید نوزاد تشخیص داده می‌شود

برای تشخیص، پزشک به دنبال سه نشانه اصلی خواهد بود که اغلب در این وضعیت مشاهده می‌گردد:

  • انسفالوپاتی یا تورم مغزی
  • خونریزی سابدورال یا خونریزی در مغز
  • خونریزی رتینال یا خونریزی در بخشی از چشم به نام شبکیه

پزشک آزمایشاتی را برای بررسی علائم آسیب مغزی و برای تأیید تشخیص، درخواست خواهد کرد. این تست‌ها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • اسکن MRI که به کمک امواج قدرتمند مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از مغز تهیه می‌کند.
  • CT اسکن، که تصاویری واضح و یکپارچه از مغز تهیه می‌کند.
  • تصویربرداری اشعه ایکس از ساختارهای اسکلتی بدن ازجمله: ستون فقرات، قفسه سینه و جمجمه.
  • معاینه چشم، که دران آسیب‌دیدگی و وجود خون‌ریزی در چشم‌ها بررسی می‌شود.

قبل از تأیید سندرم نوزاد لرزان، برای رد سایر علل احتمالی، پزشک درخواست آزمایش خون می‌دهد. بعضی از علائم سندرم کودک لرزان، مشابه بیماری‌های دیگر است. مانند سایر خونریزی‌های داخلی و برخی از اختلالات ژنتیکی مانند"استئوژنز  ایمپرفکتا " یا بیماری "اختلال استخوان زایی". آزمایش خون مشخص می‌کند آیا بیماری دیگری باعث علائم کودک شما شده است یا نه.

چگونه سندرم کودک لرزان درمان می‌شود؟


اگر کودک شما دچار علائم سندروم نوزاد لرزان گردید، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید. در برخی نوزادان ممکن است به علت تکان شدید، تنفس قطع گردد. در این موقعیت تا رسیدن اورژانس باید CPR یا "احیای قلبی- ریوی" صورت بپذیرد.

برای انجام CPR باید مراحل زیر را به‌دقت انجام دهید:

  • کودک را به‌آرامی به پشت بخوابانید. اگر به آسیب نخاعی مشکوک هستید، بهتر است این کار توسط دو نفر انجام شود، به‌نحوی‌که سر و گردن کودک خم نشود.
  • خود را در موقعیت مناسب و مسلط به کودک قرار دهید. اگر نوزاد شما زیر سن ۱ سال سن دارد، دو انگشت خود را در وسط سینه او قرار دهید. اگر فرزند شما بیش از ۱ سال سن داشته باشد، یک دست خود را در وسط سینه او قرار دهید. دست دیگر خود را روی پیشانی کودک بگذارید تا سر به عقب خم شود. در صورت مشکوک بودن به آسیب‌دیدگی ستون فقرات، بجای عقب بردن سر کودک سعی کنید فک پایین کودک را به جلو بکشید. اجازه ندهید دهان کودک بسته شود.
  • قفسه سینه را فشار دهید. قفسه سینه را به سمت پایین فشار دهید. درحالی‌که با صدای بلند تعداد ماساژها را می‌شمارید، بدون وقفه ۳۰ بار قفسه سینه را به سمت پایین فشار دهید. ماساژ قلبی باید محکم و سریع باشد.
  • انجام تنفس مصنوعی. پس از ماساژ قلب، تنفس کودک را بررسی کنید. اگر نشانه‌ای از تنفس وجود نداشته باشد، دهان خود را بر روی دهان و بینی نوزاد قرار دهید. اطمینان حاصل کنید که راه‌های هوایی او باز می‌باشد. و به او دو بار تنفس مصنوعی بدهید. هر تنفسی باید حدود یک ثانیه طول بکشد تا قفسه سینه نوزاد بالا بیاید.
  • احیای قلبی- ریوی را ادامه دهید. فرایند ۳۰ بار ماساژ قلبی و دو بار تنفس مصنوعی را پشت سر هم ادامه دهید تا نیروهای امدادی به محل برسند. تنفس کودک را به‌دقت زیر نظر داشته باشید.

در بعضی موارد ممکن است کودک پس از تکان خوردن، استفراغ کند. برای جلوگیری از خفگی، به‌آرامی کودک را به پهلو بغلتانید. اطمینان حاصل کنید که کل بدن کودک یا نوزاد، هم‌زمان بغلتد. اگر احتمال آسیب‌دیدگی نخاع وجود داشته باشد، این روش از آسیب‌دیدگی بیشتر ستون فقرات جلوگیری به عمل می‌آورد. مهم است در چنین شرایطی کودک خود را بلند نکنید و یا غذا و نوشیدنی به او ندهید.هیچ دارویی برای درمان سندرم نوزاد لرزان وجود ندارد. در موارد شدید، ممکن است برای درمان خونریزی مغزی، جراحی لازم باشد. این فرایند ممکن است شامل قرار دادن شانت یا یک لوله نازک در سر باشد که به کمک آن فشار داخل جمجمه کاهش یابد و یا خون و مایعات تجمع یافته تخلیه گردد. قبل از اینکه روی بینایی کودک تأثیر سوئی داشته باشد، ممکن است برای حذف هرگونه خون‌ریزی در چشم، جراحی لازم باشد.

چشم‌انداز کودکان مبتلا به سندرم تکان شدید نوزاد


براثر سندروم تکان شدید نوزاد ممکن است در عرض چند ثانیه، آسیب‌دیدگی‌های غیرقابل برگشت مغزی ایجاد شود.

عوارض شایع در این سندرم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • از دست دادن دائمی بینایی (جزئی یا کلی)
  • از دست دادن شنوایی
  • تشنج
  • تأخیر در رشد کودک
  • معلولیت‌های ذهنی
  • فلج مغزی، اختلالی که بر هماهنگی عضلات و گفتار کودک تأثیر می‌گذارد.

چگونه می‌توان از سندروم کودک لرزان جلوگیری کرد؟


خوشبختانه سندرم نوزاد لرزان قابل‌پیشگیری است. شما می‌توانید از آسیب رساندن به کودک خود با تکان ندادن او در هر شرایطی جلوگیری به عمل آورید. ممکن است به‌آسانی کنترل خود را به خاطر متوقف نشدن گریه نوزاد از دست بدهید. اما به‌هرحال گریه کردن در نوزادان یک فرایند طبیعی محسوب می‌شود و تکان دادن آن‌ها راه‌کار مناسبی نیست. زمانی که کودک شما برای مدت طولانی گریه می‌کند، مهم است که راه‌کارهایی را برای کنترل خود و کاهش استرس پیدا کند. زمانی که احساس می‌کنید کنترل خود را ازدست‌داده‌اید، تماس با اعضای خانواده یا یک دوست می‌تواند برای حمایت از شما مفید باشد. همچنین در برخی از مراکز درمانی کلاس‌های آموزش وجود دارد که نحوه کنترل استرس و مدیریت گریه نوزادان به والدین آموزش داده می‌شود. همچنین این برنامه‌ها می‌تواند به آشنایی و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از سندرم نوزاد لرزان کمک کند. اطمینان حاصل کنید که اعضای خانواده و مراقبین کودک شما نیز از خطرات تکان شدید نوزاد مطلع هستند.

سؤالات متداول


سندرم تکان شدید نوزاد اصطلاحی است که غالباً توسط پزشکان و عموم مردم برای توصیف ضرب‌دیدگی سر در اثر سوء رفتار والدین در نوزادان و کودکان خردسال استفاده می‌شود. تکان دادن شدید نوزاد به‌صورت بالقوه می‌تواند باعث آسیب‌دیدگی بافت‌های عصبی گردد. تکان دادن شدید و ضربه به سر هردو می‌تواند آسیب‌دیدگی‌های جدی نوزاد را در پی داشته باشد.

مغز نوزاد نسبت به مغز بزرگسالان آب بیشتری دارد و میلین سازی آن نیز کمتر است. قوام ژلاتینی آن باعث می‌شود هنگام تکان شدید جمجمه به‌آسانی در معرض آسیب‌دیدگی و تخریب قرار بگیرد. هنگامی که سر تکان داده می‌شود، جمجمه ثابت است و مغز نسبت به آن، حرکت خواهد کرد، تأخیر حرکت بین جمجمه و مغز باعث می‌شود مغز تحت تأثیر نیروهای چرخشی داخل جمجمه قرار بگیرد. درنتیجه بافت مغز تحت‌فشار قرار گرفته و عروق خونی آن صدمه می‌بیند. آسیب‌دیدگی عروق باعث خونریزی مغز یا خونریزی سابدورال می‌شود.

خونریزی سابدورال یا خونریزی مغزی معمولاً در اثر ضربه‌ای ایجاد می‌شود که باعث پارگی رگ‌های مغزی می‌شود. تجمع خون در مغز می‌تواند مغز را تحت‌فشار قرار دهد. وارد آمدن ضربه به سر می‌تواند عروق خونی موجود در سطح مغز را پاره کند.

سندروم تکان شدید نوزاد، عارضه‌ای است که در اثر سوء رفتار بزرگسالان و تکان شدید نوزاد یا کودک خردسال ایجاد می‌شود. معمولاً سندروم تکان شدید نوزاد در اثر موارد زیر ایجاد نمی‌شود:

  • تاب دادن نوزاد روی پاها.
  • پرتاب کودک به هوا.
  • پیاده‌روی یا دوچرخه‌سواری با کودک.
  • افتادن از مبل یا سایر وسایل خانه.
  • ترمز ناگهانی در ماشین یا رانندگی بر روی موانع و سرعت‌گیرها.

اگرچه فعالیت‌های ذکرشده در بالا می‌توانند خطرناک باشند و انجام آن‌ها توصیه نمی‌شود، اما احتمال بروز سندروم تکان شدید نوزاد به دلیل این عوامل پایین می‌باشد.

تکان شدید حتی برای چند ثانیه می‌تواند باعث صدمات جدی در کودک شود. اگرچه تکان شدید می‌تواند در هر سنی به کودکان آسیب برساند، اما در سال اول زندگی آن‌ها احتمال بروز آسیب‌دیدگی بیشتر است. عواملي كه آسیب‌پذیری كودكان را افزایش می‌دهد، عبارت‌اند از:

  • سر نوزادان نسبت به‌اندازه بدنشان، سنگین و بزرگ است.
  • عضلات گردن نوزاد ضعیف است.
  • مغز نوزادان ظریف و توسعه‌نیافته است.

همان نوع حرکت شدیدی که در مغز رخ می‌دهد، می‌تواند برای چشم نیز رخ دهد. هنگامی که کودک به‌شدت تکان می‌خورد، چشم و محتویات آن در جهات مختلف در داخل حفره چشم حرکت می‌کنند. نیروهای تولیدشده در طی تکان دادن،  می‌تواند باعث لغزش لایه‌های شبکیه، پارگی عروق و در نتیجه خونریزی در داخل چشم‌ها شود.

آسیب‌های دیگر که ممکن است در اثر تکان خوردن شدید کودک رخ دهد، عبارت‌اند از: ادم مغزی (تورم مغزی)، کوفتگی مغزی (کبودی مغز)، کبودی خارجی سر، کبودی بدن، شکستگی جمجمه، شکستگی دنده‌ها، شکستگی استخوان‌های دراز، آسیب‌دیدگی گردن و نخاع یا دیگر صدماتی که به‌طورمعمول در وضعیت‌های پزشکی یا تصادفات رخ نمی‌دهند.

به‌طورکلی سقوط اتفاقی، حتی از پله، معمولاً باعث آسیب مغزی در نوزادان نمی‌شود. افتادن از روی مبلمان خانه یا پله‌ها معمولاً باعث ضربه‌های خفیف می‌شود. آسیب‌های ناشی از ضربه‌های شدید، افتادن از ارتفاع زیاد و یا افتادن روی سطح بسیار سفت، ممکن است باعث آسیب‌هایی شود که در سندروم تکان شدید نوزادان، متداول است.

عوامل رایج مرتبط با افزایش خطر ابتلا به سندروم تکان شدید نوزاد، غالباً به ویژگی‌های شخصیتی افراد، مصرف مواد مخدر و همچنین پایین بودن سن والدین یا مراقبین کودک برمی‌گردد. سایر عوامل مؤثر عبارت‌اند از: سن، سلامتی، وضعیت فیزیکی، ذهنی، عاطفی و رشد اجتماعی کودک؛ وجود خشونت در خانواده؛ فقر و شرایط اقتصادی، نگرش‌های اجتماعی، ترویج خشونت و هنجارهای فرهنگی جامعه؛ کمبود آموزش و منابع برای خانواده‌ها.

سی‌تی‌اسکن (CT)(توموگرافی کامپیوتری) نوعی تصویربرداری به کمک اشعه ایکس است که تصاویر متقاطع و واضحی را از بخش‌های مختلف یک بافت تهیه می‌کند. ام آر آی (MRI)(تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) نیز نوعی تصویربرداری پزشکی است که از اندام‌ها و ساختارهای مختلف بدن تصاویر دقیقی ارائه می‌دهد. جزئیاتی که درام آر ای نشان داده می‌شود، متفاوت از سایر تصویربرداری‌های رایج ازجمله؛ اشعه ایکس، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن می‌باشد. در آسیب‌دیدگی‌های ناشی از سوء رفتار با کودکان، سی‌تی‌اسکن می‌تواند جزئیات لازم را برای تشخیص آسیب‌دیدگی‌های مغزی در اختیار پزشک قرار دهد. معمولاً اسکن ام آر ای چند روز تا یک هفته پس از آسیب دیگی انجام می‌شود تا نوع آسیب‌دیدگی و تغییرات بافت مغز، بهتر مشخص شود. غالباً شکستگی‌های جمجمه را می‌توان توسط تصویربرداری اشعه ایکس تشخیص داد.

"کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است."